Op 7 oktober j.l. vond een interlevensbeschouwelijke herdenkingsbijeenkomst plaats bij het Vredespaleis in Den Haag voor alle burgerslachtoffers die op 7 oktober 2023 en daarna om het leven zijn gebracht, gewond zijn geraakt en bij allen die geliefden verloren aan het geweld van oorlog. Gesproken werd o.a. door burgemeester Jan van Zanen. Het was een korte, maar indrukwekkende bijeenkomst. Namens de Raad van Kerken sprak ds. Birke Rapp, predikant van de Bergkerk in Den Haag, de volgende woorden.
Dames en heren,
Hoe komen we samen verder?
Misschien begint het antwoord op die grote vraag met iets heel kleins. In een oud verhaal in de Bijbel vraagt God aan de jonge, onervaren koning Salomo: Wat zal Ik je geven? Salomo vraagt niet om een lang leven of rijkdom. Niet om overwinning op zijn vijanden of het gelijk aan zijn zijde. Hij vraagt om een luisterend hart.
Een luisterend hart: misschien is dat wel wat wij vandaag, meer dan ooit, nodig hebben. Een hart dat luistert voordat het oordeelt. Een hart dat niet alleen het eigen verdriet kent, maar ook ruimte maakt voor het verdriet van de ander. Een hart dat, voorbij alle oordelen, weer een mens durft te zien.
Want vandaag gedenken wij mensen. Mensen die gedood zijn. Mensen die gewond raakten. Mensen die moesten vluchten. Mensen die geliefden verloren. En kinderen die geen geluk of toekomst kennen. En ik denk dat vrede daar begint: dat ik de ander weer aankijk. Niet als standpunt. Niet als tegenstander of zelfs vijand. Niet als iemand van “de andere kant”. Maar als mens. Een mens met een gezicht, waarin een heel leven te lezen valt. Een mens die liefheeft en lijdt, die hoopt en vreest, zoals ik.
En wellicht begint daar, in het gezicht van de ander, wat door de filosoof Levinas de kleine goedheid wordt genoemd. De kleine goedheid die zomaar kan ontstaat als een mens zich laat raken door een ander mens. Of zoals Jezus het zou zeggen: door mijn naaste die is zoals ik. Een hand die een andere hand vasthoudt. Iemand die een gewonde verzorgt zonder eerst te vragen bij wie die hoort. Iemand die een vreemdeling binnenlaat. Iemand die weigert de ander te haten.
De kleine goedheid is misschien wel ‘gek’, een ‘dwaze goedheid’, maar ze is tegelijk het meest menselijke in de mens. Ze wint nooit, maar wordt ook nooit overwonnen! De kleine goedheid zal morgen de wereld niet hebben veranderd. Maar misschien bewaart zij vandaag de menselijkheid van de wereld.
Hier, bij het Vredespaleis, waar de vredesvlam brandt, staan wij vanuit verschillende religies en levensbeschouwingen naast elkaar. Niet omdat onze verschillen verdwenen zijn. Maar omdat wij weigeren te geloven dat onze verschillen sterker zijn dan onze menselijkheid.
Hoe komen we samen verder?
Misschien zo: met een luisterend hart. Met onze blik gericht op het gezicht van de ander. En met de moed tot kleine goedheid.
Want waar een mens weigert een ander mens op te geven, daar begint vrede.
Dank u wel