Pelgrimage

Kerken die gehoor geven aan de oproep van de Wereldraad van kerken om ‘de pelgrimage’ ergens een plek te geven in de jaren tot 2021 kunnen gebruik maken van divers materiaal, wat hieronder te vinden is. We verwachten dat het materiaal in de loop der tijd verder zal groeien. 

U vindt de volgende onderdelen:
1. Actuele informatie over komende activiteiten vanuit de landelijke taakgroep.
2. Praktisch materiaal over wat de pelgrimage zou kunnen zijn.
3. Belang voor Nederland.
4. Meer theoretisch materiaal met oecumenische achtergronden van de assemblee waarop de oproep werd gedaan om de pelgrimage op de agenda te zetten. 


Actuele informatie 
Er is een taakgroep Pelgrimage gevormd voor Nederland, die de volgende activiteiten voor 2015 op het programma heeft staan:


1. In het weekend van 21 en 22 maart een bijeenkomst in Amersfoort met jongvolwassenen, een soort kick-off, waarin met de jonge vertegenwoordigers uit de kerken de begrippen 'pelgrimage', 'gerechtigheid' en 'vrede' verder tegen het licht worden gehouden. Een bijeenkomst met onder meer Karin van de Broeke, Joris Vercammen, Klaas van der Kamp, onder leiding van Kees Nieuwerth en Iris Speckmann. 
2. Een walk4peace tijdens de vredesweek in september 2015 in Den Haag, een gevarieerde activiteit opgezet in samenwerking met Pax. Hielke Wolters van de Wereldraad heeft al toegezegd acte-de-présence te zullen geven. 

Verder zijn er plannen uitgezet voor:

3. Een uitgewerkt communicatieplan voor de pelgrimage van de hand van Rinus Bijkerk (zomer 2015).
4. Een uitgave van een Oecumenisch Themanummer met een liturgie van de pelgrimage (zomer 2015). 
5. Een uitgave van een Oecumenisch Themanummer met een ethiek van de pelgrimage (najaar 2015/winter 2016). 
6. Inleidingen over de pelgrimage door diverse leden van de taakgroep op diverse plaatsen in Nederland, desgewenst aan te vragen (hele jaar 2015). 

 

Praktisch materiaal
 

1.Wilt u weten waar u bij ‘pelgrimage’ aan zou kunnen denken, waar het thema vandaan komt en hoe het spiritueel ingevuld kan worden? Klik hier voor een tekst met achtergronden van Klaas van der Kamp en klik hier voor achtergronden beschreven door Fernando Enns. Voor een persoonlijke motivatie om mee te doen met de pelgrimage, klik hier voor een getuigenis van Wim Kanis van het Leger des Heils. 

 

2. Zoekt u meditatief materiaal? Voor een meditatie over Psalm 131, een van de pelgrimspsalmen, en een daarbij behorende liturgie: klik hier
Voor een bezinning vanuit India op het thema ‘God van leven, leid ons in vrede en gerechtigheid’ kunt u meditaties lezen op Genesis 2; Leviticus 2 en Johannes 12; klik hier

3. Voor een gesprek over wat een pelgrimage zou kunnen zijn, klik hier, en lees het interview van Iris Speckmann met Fernando Enns, beiden Busangangers..

 

4. Voor een letterlijke invulling van een pelgrimage kan men denken aan een wandeling. Het is zinvol om zo’n wandeling langs diverse betekenisvolle plaatsen uit te zetten. Er zijn enkele voorbeelden opgenomen van hoe zo'n wandeling zou kunnen opzetten. Klik hier. Klik hier voor een verslag en het draaiboek van een liturgische wandeling als opgang naar de kerk. 


5. Voor gebeden, klik hier

6. Voor een reflectie op het thema vanuit diverse godsdiensten, klik hier.

7. Voor enkele fragmenten uit de bundel 'Wandelen' van de Franse filosoof Frédéric Gros, klik hier

8. Voor looproutes in musea, klik hier

Een werkgroep onder leiding van Kees Nieuwerth werkt aan een opzet voor de kerken om in de periode 2014 – 2021 suggesties aan te bieden voor het thema ‘pelgrimage’.

 

Plaatselijke initiatieven

Ook plaatselijk en regionaal zijn er initiatieven die aansluiten bij het thema van de pelgrimage. Het bureau van de Raad probeert enkele daarvan door te geven, zodat andere plaatsen weer op ideeën worden gebracht. Voor zover het ideeën betreft die in de toekomst spelen, kan men ook naar een plaats toegaan om zelf een kijkje te nemen. Hieronder het begin van wat wellicht zal groeien.

Pylgertochten in Friesland in de zomer van 2014, klik hier.
Jaap van der Linden, ambassadeur van de Raad van Kerken, zette een aantal gedachten op rij die kunnen aanzetten tot een plaatselijk plan-de-campagne. Voor zijn bijdrage (voorafgegaan door inbreng vanuit de Wereldraad) klik hier


Belang Nederland

Het is belangrijk in eenvoudige bewoordingen uit te leggen dat de  Nederlandse kerken meedoen met de assemblee van de Wereldraad van Kerken in Busan. Die opmerking van ds. Bert Altena, voorzitter van de provinciale Raad van Kerken in Groningen / Drenthe is de directe aanleiding voor deze uitwerking. Wat is het nut van zo'n assemblee? Het is zinvol om die vraag te stellen, nu de wereldraad de kerken gevraagd heeft om allemaal met datzelfde thema bezig te zijn van een pelgrimage. Wie is de Wereldraad dat ze daarom vraagt?

Iedere stad van enige omvang heeft een grote hal, of het nu Brabanthal of IJsselhal of Jaarbeurs heet. Die hallen zijn bedoeld om allerlei beroepsgroepen in staat te stellen vakbeurzen te organiseren waar collegae en klanten kennis kunnen nemen van de laatste ontwikkelingen en de snufjes van het vak. Vaklieden is er veel aan gelegen dergelijke beurzen te bezoeken omdat de indrukken helpen om ook zelf mentaal up-to-date te blijven.

Wat voor de landbouw geldt, de mode en de boekhandel geldt ook voor de kerk. Eenmaal per zeven jaar ontmoeten de kerken elkaar in een wereldwijde assemblee, waar ze de laatste ontwikkelingen volgen. Ook al is het product immaterieel ervaringen zijn vergelijkbaar. Op zo’n internationaal forum krijg je weer op het netvlies waar de focus van de kerk op dit moment ligt.

Het belang van een internationale ontmoeting van kerken is nog indringender als je je realiseert dat het niet alleen gaat om de ontmoeting onderling, maar dat de boodschap, het evangelie zelf, ambitie heeft om te gelden voor de hele bewoonde wereld. Het evangelie is oecumene. Daarmee dringt zich de vergelijking op met de kaartenmaker, die zich niet kan permitteren om een deel van de wereld buiten zijn atlas te houden, de wereld is zijn product; en dus hoort de hele wereld in de atlas. Zo is het met de kerk, de boodschap van de kerk is dat God plannen heeft met de hele wereld, en dus is er interesse van de kerk voor de hele wereld.

Al dergelijke overwegingen spelen mee om het belang van de assemblee van de Wereldraad van Kerken te onderstrepen. Voor Nederland is de deelname van belang in het kwadraat. Amerikanen en Duitsers kunnen zich nog enigszins opsluiten in hun eigen theologie, omdat er een groot aantal theologen aanwezig is die de boodschap doordenken en de ontwikkelingen in de gaten houden. Nederland is inmiddels een mini-land geworden, een Luxemburg of San Marino qua theologie, en zo’n land kan het zich niet veroorloven op de eigen backoffice terug te vallen. Er is te weinig theologie, te weinig ecclesiaal overzicht om op eigen kracht het schip van de kerk over de wereldzeeën te loodsen. Nederland leunt op de intelligentie en spiritualiteit die wereldwijd te vinden is en laat zich daar graag door inspireren.

Meer theoretisch materiaal  

De Assemblee in Busan heeft diverse teksten opgeleverd. Er zijn vier nota’s die ook voor Nederland van belang zijn.

1) Het eerste document (Faith and Order Paper 214) gaat over de kerk. Het heet: ‘The Church. Towards a Common Vision’ (klik hier). Er is ook een vertaling beschikbaar. De titel luidt: De kerk. Op weg naar een gemeenschappelijk visie. De vertaling is gemaakt in opdracht van de Raad van Kerken in Nederland door dr. Ton van  Eijk. Voor het document in het Nederlands: klik hier (word), of klik hier (pdf).

Het stuk is niet van belang als zou er sprake zijn van één ideaalbeschrijving van de kerk. Het document beschrijft wel de onderdelen waar je op moet letten als je het over een kerk hebt. En door die begrippen te ijken help je een toekomstige generatie aan de kaders waarop ze de kerk verder kunnen organiseren. Kerken gaan daardoor meer parallelle kenmerken krijgen en kunnen elkaar over grenzen heen beter begrijpen. The Church – zo is de verwachting – zal zeker een generatielang meegaan als document wat je als theoloog goed moet lezen en in je voetnoten citeren als je een artikel schrijft over de kerk, over de ecclesiologie. Qua belang vanuit de Wereldraad is het vergelijkbaar met het zogenaamde BEM-rapport (1982), een rapport wat je moet lezen en citeren als je over sacramenten of ambt schrijft. De Nederlandse Raad van Kerken heeft op 15 maart een studiemiddag over het rapport gehouden. Leo Koffeman gaf het raamwerk aan; klik hier. Vier leden van de beraadgroep Geloven en kerkelijke gemeenschap, namelijk Margarithe Veen, Margriet Gosker, Wietse van der Velde en Jurjen Zeilstra, gaven een analyse; klik hier. En op basis van het gesprek maakte het bureau toerusingsmateriaal, klik hier. Tijdens de assemblee was er een workshop speciaal aan dit thema gewijd.

2) Het tweede document gaat over het engagement. Het heet: ‘Economy of Life, Justice and Peace for All’ Het volledige document kunt u lezen op http://www.oikoumene.org/?id=8765. Het rapport past in een reeks van rapporten die sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw zijn verschenen. Toen ging het over gerechtigheid, vrede en heelheid van de schepping. De trefwoorden waarmee de kerken naar de wereld kijken zijn amper veranderd in al die jaren. Je kan dat gebrek aan creativiteit noemen. Je kan ook zeggen: Het impliceert dat de trefwoorden als paraplubegrippen goed gekozen zijn en langer meegaan. We houden het op het laatste. Eerlijk gezegd is het accent in de thema’s wel iets verschoven. Je vindt minder uitwerking van ‘vrede’; het gaat voor over de crises die wereldwijd aanwezig zijn, een soort doordenking van wat de Club van Rome al in de jaren zestig aankondigde, dat de energiebronnen van de aarde getermineerd zijn. Daarbij komt dat het Noorden van de aarde veel zwaarder drukt op milieu en verbruik grondstoffen dan het Zuiden. Daarmee zijn ook vragen naar gerechtigheid relevant. Het rapport roept op tot ‘metanoia’, ‘bekering’, ‘verandering’. Of de wereldleiders en de captains of industry er wakker van liggen is de vraag, maar het maakt wel duidelijk waarom de kerken wereldwijd iets hebben van ‘hier beneden op aarde is het goede leven niet te vinden’. Dr. Greetje Witte heeft bij dit thema een inleiding geschreven; klik hier. Ds. Klaas van der Kamp heeft een inleiding gehouden bij een cursusavond over het thema; klik hier. Voor de Nederlandse tekst van ´‘Economy of Life, Justice and Peace for All’ klik hier.

3) Het derde document gaat over missie en zending. Het heet ‘Together Towards Life’ (klik hier). (vertaling Samen voor het Leven: klik hier) Ooit is de oecumene ontstaat uit de zending en na een periode waarin de twee onderdelen eigen wegen zijn gegaan, hervinden ze elkaar in dit document. De kerken wereldwijd zijn er zich weer van bewust dat ze zich samen moeten inzetten voor de wereld en voor het heil dat God de wereld wil aanreiken. Het rapport legt een theologisch uitgangspunt in de triniteit. Daarmee is ook de invloed van de orthodoxe kerken te zien. Verder staan de kerken open voor inbreng van de cultuur en van andere religies. Ze gebruiken daarvoor het begrip ´life affirming´, oftewel ook bij niet-christenen vind je initiatieven die het leven bevorderen. Het document kan helpen om de samenwerking van zendingsorganisaties en kerken te bevorderen en kan helpen om kerken meer samen te laten werken als het gaat om het contact met de seculiere wereld. Het rapport ´Together Towards Life’ is ook als boekje verschenen, met daarbij diverse werkvormen. Deze uitgave is uitverkocht, maar kan hierboven wel gedownload worden. Verder is er een studiemiddag gehouden over het thema, klik hier.


4) Een vierde document is piepklein en gaat over de oecumene. Het heet ´Unity Statement´ (klik hier). Het is maar een paar A4tjes. Voor de vertaling van het Unity Statement: klik hier. Het laat zien waar de samenwerking van de kerken ongeveer staat. Het gaat in dit document niet om een plaatsbepaling van de kerken onderling, die nogal eens met ´koinonia´ wordt weergegeven, het gaat vooral om de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het leven en voor de wereld. God is getekend als de God van de schepping. Zo´n document kan helpen om de kerken zich te laten realiseren dat ze niet de onderlinge verschillen moeten uitvergroten, maar mogen zoeken naar de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de schepping als geheel. Dit document is besproken in de beraadgroep Geloven en kerkelijke gemeenschap; op basis van de bespreking is een soort inleiding geschreven waarin u zaken kunt lezen die in het gesprek naar boven kwamen; onder de inleiding zijn enkele gespreksvragen toegevoegd. Klik hier voor dit document.

Critici zouden kunnen zeggen: ´Dat wisten we toch allemaal al`. Het verschil is echter, dat we als kerken wereldwijd nu dezelfde woorden gebruiken en op hetzelfde moment de vastgestelde documenten lezen. Het geeft afstemming in de tijd en afstemming in woordkeus. Het is daarmee tegelijk motiverend, zoals het motiverend is om samen naar een sportwedstrijd te kijken of naar een popconcert te gaan.

Als kerken zijn we gewend nog iets anders toe te voegen. We zien de gezamenlijke inzet en het kiezen van dezelfde woorden als een vorm van lofprijzing voor God. God heeft er aardigheid aan, zeggen we in alle bescheidenheid, als mensen die zich op de bijbel beroepen wereldwijd tot zelfde woorden en een zelfde engagement komen, zeker als dat engagement haaks staat op een economie van zelfgenoegzaamheid en ´consumeren tot je er bij neervalt´.

5) Er zijn ongeveer 40 Nederlandstalige mensen aanwezig geweest in Busan. De meesten van hen zijn bereid om ook in Nederland over hun ervaringen te vertellen. Klik hier voor hun namen. Klik hier, voor de columns die diverse Nederlandse deelnemers aan Busan hebben geschreven.

 

6) De assemblee heeft verder een zee aan teksten en aanvaarde statements opgeleverd. Klik hier voor enkele concrete teksten die tijdens de assemblee zijn aangenomen; onder deze knop vindt u de Engelse teksten van ‘adopted documents and statements’. Het gaat dan om de output van de diverse commissies. Veel materiaal is verder terug te vinden op de site wcc2013.info/en.

7) Bij het bureau van de Raad komen allerlei mailtjes en berichten binnen van mensen die eerder met het thema van de pelgrimage zijn beziggeweest of die ervaringen van pelgrimages willen delen. We nemen hieronder verschillende van die berichten op.
Voor een projectuitwerking destijds rond de millenniumwisseling over een pelgrimage als een zoeken naar ziel, een bijdrage van Egbert van der Stouw, klik hier.

Raad van Kerken in Nederland | Koningin Wilhelminalaan 5 | 3818 HN AMERSFOORT | 033-4633844 | rvk@raadvankerken.nl

Site design: SyncCP; techniek: SiteCan