Pauselijke ban

Het is opmerkelijk hoeveel aandacht protestanten iedere keer weer besteden aan de rooms-katholieke paus. Of je nu kijkt naar de Evangelische Omroep, het dagblad Trouw of naar de website van de Raad van Kerken, steeds weer duikt de paus op in de berichtgeving. En zo is het ook nu, nu Andries Knevel komt met een vierdelige serie over paus Franciscus. De titel ‘In de ban van de paus’ laat aan duidelijkheid niets te wensen over.

Het lijkt er op dat de Evangelische Omroep zelf ook enigszins verbaasd is, dat ze drie uren zendtijd rooms-katholiek invult. In een persbericht klinkt nog iets van de verwondering door. Meer dan de rooms-katholieke omroep KRO zitten de protestanten te kauwen op het DNA van de leider in het Vaticaan. Waar komt die interesse bij protestanten toch vandaan? Het omgekeerde zie je eigenlijk nooit, dat de KRO-RKK een trilogie maken – al was het maar tien minuten – over de nieuwe scriba van de PKN René de Reuver, of over de vrouw die leiding geeft aan een grote vaderlandse kerk Karin van den Broeke, of over een publiciteitsliefhebber als Tom Mikkers die toch regelmatig zaken zo compact weet te verwoorden dat je tot nadenken gestemd wordt. Je komt amper protestantse of niet-rooms-katholieke personen tegen bij de rooms-katholieke media. Maar prominente protestanten en andere kerkelijke spraakmakers borduren voortdurend verder op het werk dat de man in Rome heeft aangevat. 


Andries Knevel dus ook. En dat is opmerkelijk voor een man die keurig christelijk-gereformeerd is opgeleid en belijdend lid is van deze kerken. Het betreft een kerk die op dit moment geen lid is van de Raad van Kerken, dus van overtrokken oecumenische inzet kan je hen/hem niet verdenken. En ik herhaal de vraag: vanwaar die interesse?


Zou het er ten diepste mee te maken hebben dat protestanten in Nederland gefascineerd zijn door de historiciteit, om niet te zeggen de apostoliciteit,van de Rooms-Katholieke Kerk? Zoals republikeinen in een gesprek met de koning of koningin keurig met twee woorden spreken, omdat er eeuwen geschiedenis over je schouder meekijken als je telgen van de monarchie spreekt? Zouden protestanten misschien diep in hun hart verlangen naar eenduidigheid in de leiding en koers van hun eigen kerk? 


Natuurlijk heeft de aandacht ook te maken met het besef, dat er 'slechts' zo’n 73.000 christelijk-gereformeerden zijn in de wereld en toch al gauw een slordige 1,2 miljard rooms-katholieken. En natuurlijk is er de journalistieke tunnelblik, die mensen die geestelijk leven in de media mogen behartigen, er vroeg of laat toe dwingt om de roomse spijs te proeven en eventueel in zijn geheel te nuttigen. En natuurlijk is er het charisma van Franciscus zelf.

Toch durf ik de stelling wel te wagen, dat er een onderhuidse verbondenheid is van diverse kerken met die (rooms-)katholieke traditie. En er is het besef dat die wit geklede man in Rome vat heeft op de manier waarop niet-rooms-katholieken hun geloof inrichten en uitdragen. Vanuit oecumenisch perspectief bezien zitten er positieve aanknopingspunten aan de manier waarop deze paus zijn ambt invult. Wat Andries Knevel betreft heeft hij die aantrekkingskracht van Rome zelf wel toegegeven; in augustus 2006 bekende hij dat hij weleens aan de rooms-katholieke eucharistie deelneemt, en dat is toch ook niet comme-il-faut in eigen kring noch in ambtelijke rooms-katholieke kringen.


Toen uitgeverij Adveniat in 2013 een boek over paus Franciscus uitbracht, waren de eerste exemplaren respectievelijk voor kardinaal Eijk, voor mijzelf als vertegenwoordiger van de Raad van Kerken en voor Eduard Kimman, als vertegenwoordiger van de Jezuïeten. De keus van de uitgeefster liet zien, dat zij de invloed van de paus groter achtte dan voor de eigen kerk. Ik was behoorlijk lovend bij de ontvangst van het boek over de paus. Bij het glaasje wijn na afloop waarschuwde Kimman mij niet al te naïef te zijn. De paus is uiteindelijk gewoon een Jezuïet, zo zei hij in iets andere bewoordingen, en hij combineert spiritualiteit met taktisch denken. En na deze paus komt er weer iemand van een andere signatuur.

Ik kon het me niet goed voorstellen dat er een dubbele bodem in de presentatie van de paus zit. En tot op de huidige dag ben ik positief blijven spreken over de paus, omdat hij op vele punten alle kerken dient met zijn menselijke benadering.


Klaas van der Kamp

Raad van Kerken in Nederland | Koningin Wilhelminalaan 5 | 3818 HN AMERSFOORT | 033-4633844 | rvk@raadvankerken.nl

Site design: SyncCP; techniek: SiteCan