Secularisatie

De beraadgroep Samenlevingsvragen kwam woensdag 15 juni bij elkaar. Tijdens die vergadering werd er onder meer gesproken over een op handen zijnde conferentie ‘Christianity and the future of our societies’, waar onder meer Wim Nusselder, zelf aangesloten bij de Quakers, aan zal deelnemen. Hij schreef een paar gedachten op die hij heeft bij het thema.


Woensdag 15 juni presenteerde ik mijn aanzet-tot-paper voor de conferentie Christianity and the future of our societies in de Beraadsgroep Samenlevingsvragen van de Raad van Kerken. Deels als klankbord: om te toetsen of (ongeveer) zo'n verhaal over de uitdagingen van de secularisatie gehoord moet worden op die conferentie over wat Christendom de samenleving te bieden heeft. Deels omdat de vragen wat Christendom de samenleving te bieden heeft en hoe aan te kijken tegen secularisatie kernvragen verdienen te zijn van die Beraadsgroep.

Ter illustratie daarvan: het volgende agendapunt van de Beraadsgroep was onze inbreng in een consultatie van de Raad van Europese Kerken (de CEC) over het 'economisch bestuur' van Europa. Dat omvat de vraag hoe 'de Europese kerken' zich moeten verhouden tot 'het Europese (integratie)project' dat nu bedreigt wordt door Brexit, de economische problemen van een land als Griekenland en de opvang van vluchtelingen die afkomen op het relatieve succes van Europa bij het bezweren van conflicten als in de omliggende regio's. Wat mij betreft door dat project voluit te ondersteunen én constructieve (en op sommige punten radicale) kritiek te leveren op het economisme, de financialisering, het materialisme en het eurocentrisme van de manier waarop 'Europa' vorm dreigt te krijgen.


Het idee dat we secularisatie niet als negatief moeten zien, niet als bedreiging, bleek breed gedeeld te worden in de Beraadsgroep. Ik werd aangemoedigd om dat idee uit te werken en om in Leuven niet alleen als Quaker, maar ook 'vanuit de Nederlandse oecumenische beweging' te spreken.

In haar recent vastgestelde beleidsplan voor 2017-2021 neemt de Raad van Kerken in Nederland zich voor om uitkomsten van het gesprek in Nederland over de (gezamenlijke) rol van kerken in de samenleving (het publieke domein) aan te bieden aan de kerken wereldwijd. Gezien de specifieke (maar niet unieke) omgeving waarin Nederlandse kerken opereren, zal dat vooral ook 'ons antwoord' op secularisatie zijn, op secularisatie in diverse vormen en in zijn betekenis voor diverse groepen in kerk en samenleving.


Mij trof een belangrijke kanttekening, aansluitend bij dat laatste, gemaakt door iemand met ervaring in het gevangenispastoraat: Secularisatie wordt vaak gezien als vorm van emancipatie, als gevolg van positieve maatschappelijke ontwikkelingen (modernisering). Dat geldt echter voor een elite van mondige mensen die hun zaakjes 'op eigen kracht' goed voor elkaar menen te hebben gekregen.

Het geldt - wereldwijd, maar ook in onze Nederlandse samenleving - niet voor mensen die in de knel zitten (waaronder dus gevangenen). Secularisatie verwelkomen en omarmen moet niet inhouden dat we hen een houvast, zingeving en instituties waarin ze hun leven op de rit kunnen krijgen onthouden.


Ik denk zelf dat het boek "Religie voor atheïsten" van Alain de Botton, een perspectief aanreikt waarop verder gedacht kan worden. Als je de vraag naar het waarheidsgehalte van religie even parkeert, zo versta ik Alain de Botton, heeft religie de samenleving heel veel te bieden.

Wim Nusselder is lid van de beraadgroep Samenlevingsvragen

Raad van Kerken in Nederland | Koningin Wilhelminalaan 5 | 3818 HN AMERSFOORT | 033-4633844 | rvk@raadvankerken.nl

Site design: SyncCP; techniek: SiteCan