Innerlijke pelgrimage

De metafoor van de pelgrimage leent zich uitstekend voor toepassing voor persoonlijke vorming, coaching en pastoraat. Margot C. Berends, theoloog en journalist, schreef over de mogelijkheden in Kerkinformatie, het kaderblad van de Protestantse Kerk (juli / augustus 2015). Onderstaand artikel laat zien hoe men in Spijkenisse concreet te werk gaat. Aan het einde van het stuk staan nog enkele praktische tips.

Innerlijke pelgrimage als pastorale zorg


Onderweg met je leven


Voor Leni van Beilen kwam de uitnodiging voor een ‘innerlijke pelgrimage’ precies op tijd. In augustus was haar moeder overleden, waarna allerlei oude angsten en kwesties gingen opspelen. In oktober wilden de predikant en kerkelijk werker van haar gemeente starten met een groep ‘pelgrims’, die de reis naar binnen aandurfden. ‘Ik dacht: dit is het goede moment om mijn problemen onder ogen te zien.’ Een half jaar lang voerde ze opdrachten uit die de predikant haar gaf.


Predikant Marloes Meijer en kerkelijk werker Gera van der Linden van de Protestantse Gemeente Spijkenisse vertellen wat ze hebben gedaan: ‘In het jaarboekje kondigden we aan dat we een reis naar een heilige plek wilden begeleiden, naar “God in jou”. Een reis waarbij je gewoon thuis blijft, maar wel onderweg bent, zodat je zicht krijgt op jouw weg in het leven. Je gaat aan de slag met iets dat belangrijk voor je is, of kan worden. Wij fungeerden als reisgids, we gaven de deelnemers steeds persoonlijke opdrachten. Van de deelnemers verwachtten we dat ze gemiddeld minimaal twee uur per week eraan zouden besteden, en ons steeds een reisverslag zouden sturen.’


Prullenbak


Uiteindelijk deden er acht mensen mee, de ‘reisgidsen’ begeleidden elk vier pastoranten. Er was een eerste gezamenlijke bijeenkomst in de kerkzaal, waar de begeleidsters allerlei symbolen hadden neergezet. Een hoop stenen, als symbool voor de woestijn. Een kan water: de bron. Een brandende kaars. Bloemen: een oase. Een prullenbak: wat zou je willen weggooien? Een bijbel. Een computer en een telefoon: wil je af van die druk van bereikbaar moeten zijn? Een berg. Een zwarte doek: de duisternis. ‘We vroegen iedereen: ga staan bij het symbool waar je je nu bevindt. Dit is je startpunt. Ga maar je weg! Wij bieden hulpmiddeltjes.’


Op die eerste gezamenlijke middag kreeg iedereen opdrachten: teken je eigen landkaart, wat kom je tegen aan bergen en dalen, pleisterplaatsen, onontgonnen terrein? En de vraag: hoe ziet je thuis eruit? Voel je je er thuis? Ook vroegen we: waar wil je aan het eind staan? Zo was er iemand die begon bij de zee van wanhoop en hoopte uit te komen op de berg, de top van geluk. En: wat zijn je kwaliteiten, wat neem je mee onderweg? Dit alles kwam in het reisverslag.


Mailtjes


Daarna was de eerste opdracht om thuis een kwartier lang gewoon te gaan schrijven, zonder zelfcensuur. Dat stuurden de deelnemers aan ons op, en wij verbonden daar nieuwe vragen en opdrachten aan. Zo gingen de mails heen en weer. Er waren ook mensen die niet wilden schrijven. Die hebben we bijvoorbeeld laten wandelen, met een vraag als: zoek een boom of boomgroep die bij jou en je familie past. Maak daar een foto van, en dan praten we daarover. We lieten sommigen in gesprek gaan met een bijbelse figuur. Ook vroegen we om foto’s te maken van voordeuren. Wat voor voordeur heb je zelf, en wat zou je willen?’


Het werd een mooi proces, vertellen de beide theologen. ‘Je doet het samen met die ander. Je volgt, je weet niet waar het heen gaat. Je leest hun teksten, kernwoorden vallen op, je vraagt door, steeds een beetje dieper. Het fijne van deze vorm van pastoraat is dat je teksten hebt die je rustig kunt nalezen.’ Met Pasen werd de reis afgerond met weer een gezamenlijke bijeenkomst, waarin ervaringen werden uitgewisseld. De deelnemers kregen een aandenken. Er volgde een afsluiting in de pinksterdienst, waarin sommigen hun reis delen met de andere gemeenteleden.


Heftig


Terug naar Leni, die na het overlijden van haar moeder erg in de war was. ‘Ik dacht: misschien kan ik het op die manier op een rijtje krijgen. Ik besefte dat ik mezelf helemaal moest laten zien, anders zou Marloes er niets mee kunnen. Het was heftig, maar het heeft me ontzettend geholpen. Ik ben er als een ander mens uitgekomen. Mijn beginpunt was dat ik met mijn rug naar een blauw zeil stond, de zee. Ik stopte mijn angsten weg. En waar wilde ik naartoe? Ik wilde van die angsten af. Hoogtevrees, watervrees, angst voor van alles en nog wat. Alleen al bij het lezen van mijn persoonlijke opdrachten kreeg ik het vreselijk benauwd. Maar ik zette in mijn hoofd op een rijtje wat ik doen moest, en ging erover schrijven. Door het ordenen kwam het letterlijk op orde. Ik moest mijn angsten inventariseren. Later moest ik er gedetailleerder op ingaan, daarna nog meer, en nog meer. Ten slotte dacht ik: wéér die angsten, ik ben er helemaal klaar mee. Letterlijk. Ik kwam er anders in te staan. Intussen heb ik al dingen gedaan die ik vroeger nooit gedurfd zou hebben.”


Relaties


“Ook was ik met de relaties binnen het ouderlijk gezin bezig. Ik moest voor alle gezinsleden een symbool bedenken en die in een tekening plaatsen. En dat in verschillende periodes van mijn leven. Hierdoor heb ik voor mezelf bepaald hoe ik met die relaties – met mijn zussen – wil omgaan. Een van de symbolen voor mijn moeder was een warmhoudplaatje met een koffiepotje en een paar kopjes. Daarmee heeft ze jaren koffie voor me gezet. Kijk, het staat in de keuken op het aanrecht.’


Leni toont het hoekje waar de spulletjes staan, als op een altaartje. Ze besluit haar verhaal: ‘En weet je hoe ik mijn pelgrimstocht eindigde? Ik stond weer bij dat blauwe zeil, die zee van angsten. Maar nu met mijn gezicht ernaartoe. Ik stop het niet meer weg. Ik vlucht er niet meer voor.’


Zelf een innerlijke pelgrimage leiden?


• Maak duidelijk dat iedereen eigen opdrachten krijgt.
• Begin en eindig samen: de pelgrim is alleen op pad, maar anderen zijn ook onderweg.
• Laat de creativiteit en je gevoel voor symboliek stromen.
• Probeer het proces niet zelf in de hand te willen hebben, durf het te laten gaan. • Maak duidelijke afspraken: jij levert iets in en wij garanderen dat je antwoord krijgt, niet na één dag, maar wel binnen een week.

Foto: Gera van der Linden (links) en Marloes Meijer
 

Raad van Kerken in Nederland
Koningin Wilhelminalaan 5
3818 HN AMERSFOORT

Facebook Twitter LinkedIn
phone033-4633844
emailrvk@raadvankerken.nl