| Van 9 tot en met 20 november vindt in Antalya klimaattop COP 31 plaats. Marijke van Duin – sinds 2000 lid van de klimaatwerkgroep van de Wereldraad van Kerken – volgt de top op de voet en schrijft over haar bevindingen. Lees hier haar verzamelde blogs. |
COP 31, 10 november 2026 – U denkt vast: wat staat dáár nou? Dit rare woord is een samentrekking van ‘implementatie’ en ‘Antalya’, de Turkse stad waar sinds maandag de 31e editie van de jaarlijkse VN-klimaattop wordt gehouden, COP 31. Het woord is bedacht door voorzitter Laurent Fabius van de 21e editie in Parijs waar in 2015 het Parijse Klimaatakkoord is gesloten.
Fabius was in Antalya om te spreken over de uitfasering van fossiele brandstoffen. En niet alleen hij, ook de voorzitters van een paar andere eerdere COPs, afzwaaiend algemeen secretaris van de VN Guterres, én voormalig klimaatgezant John Kerry uit de Verenigde Staten. Volgens Kerry heeft de Amerikaanse bevolking bij de tussentijdse verkiezingen vorige week niet alleen gekozen voor schone energie, maar ook voor een ‘schone’ federale overheid …
Alle hens aan dek
Het is niet de eerste ‘implementatie’-COP. Sinds een paar jaar gaat het minstens zo veel om het nemen van feitelijke maatregelen via de Action Agenda, als om de uitonderhandeling van teksten. Eindelijk wordt ingezien dat woorden alleen de wereldwijde klimaatsituatie niet zullen verbeteren. En die is alarmerend. De VN heeft onlangs aangegeven dat het beperken van de opwarming tot 1,5C niet meer gehaald zal worden, en daar komt nog een buitengewoon sterke El Nino bij. Die zal naar verwachting tot en met komende februari in grote delen van de wereld verwoestend extreem weer veroorzaken.
Alle hens aan dek dus voor de vermindering van uitstoot van broeikasgassen, de uitfasering van fossiele brandstoffen en een rechtvaardige transitie naar duurzame energie. Maar ook financiële ondersteuning van arme landen die zonder hulp zo’n transitie niet kunnen doormaken. Vorig jaar is tijdens COP 30 in Brazilië besloten een ‘routekaart’ te maken die landen moet helpen af te stappen van fossiele brandstoffen. Deze Roadmap for Transitioning Away from Fossil Fuels (TAFF) werd vandaag groots gepresenteerd – vandaar al die bobo’s. Het is de bedoeling dat ieder land met behulp van de grote Roadmap een eigen routekaart gaat maken. De situatie is per land immers heel verschillend. Afgelopen april was hierover een eerste conferentie in Colombia, met Nederland als covoorzitter. Komend jaar juli volgt de tweede TAFF-conferentie, in Tuvalu. Momenteel hebben vier landen al zo’n nationaal plan voor de uitfasering van fossiel: Frankrijk, Duitsland, Finland én Nederland. Een aantal andere landen is ermee bezig.
De hamvraag is nu in hoeverre dit proces deel gaat uitmaken van de klimaatonderhandelingen zelf. Er is namelijk ook veel tegenstand, met name door producerende landen van fossiele brandstoffen. Toch zullen ook zij inzien dat de klimaatcrisis onmogelijk aangepakt kan worden zonder de grote ommezwaai. Wegen van geleidelijkheid zijn waarschijnlijk de sleutel. Wat dat betreft is het gunstig dat van deze COP geen grote besluiten verwacht worden. Wel komt er een cover decision, een slotdocument dat de discussies samenvat en een politieke richting aangeeft. Nog tien dagen, en dan weten we wat daarin komt te staan. Laten we hopen en bidden dat het TAFF-proces hoe dan ook een stevig vervolg krijgt de komende jaren. De wereld heeft het nodig.
Gezondheid
Al een paar jaar wordt tijdens een klimaat-COP iedere dag een bepaald thema belicht. Gisteren was dat gezondheid. De gepresenteerde rapporten logen er niet om. Volgens The Lancet, een toonaangevend internationaal medisch vakblad, zorgt de klimaatcrisis nu al voor de grootste bedreiging van de wereldwijde gezondheid. Afgelopen zomer overleden in Europa vanwege de hitte en droogte al naar schatting 50.000 mensen. Verwacht wordt dat mondiaal jaarlijks zo’n 3 miljoen mensen zullen sterven en vele ziekten om zich heen zullen grijpen. Ziekten als dengue en malaria, maar ook cholera als gevolg van het wegvallen van schoon drinkwater en sanitatie door overstromingen. Ook heeft recent onderzoek aangetoond dat zwangere vrouwen en pasgeborenen veel risico lopen door de hogere temperaturen en hittegolven. De wereld stevent nu af op een temperatuursstijging van ca. 2,8C; aanpassing daaraan is niet goed mogelijk. Hoeveel waarschuwingen heeft de wereld nodig?
Energie en transport
Vandaag was het thema energie en transport. Het Turkse voorzitterschap van COP 31 heeft afgelopen jaar stevig gelobbyd voor een wereldwijd doel van 35% elektrificatie in alle sectoren, te behalen in 2035, afgekort 35×35. Hoeveel landen het doel steunen is nog onduidelijk, maar hoe dan ook zal er heel wat werk verzet moeten worden om het te halen. De grootste uitdaging zal zijn om schone energie te gebruiken – elektriciteit kan immers ook opgewekt worden met steenkool… Als dat lukt is het elektrificatiedoel een mooi hulpmiddel voor de uitfasering van fossiele brandstoffen en de rechtvaardige transitie – Just Transition in het Engelse klimaatjargon.
Deze Just Transition is een uiterst belangrijk punt voor vele organisaties, ook ons oecumenisch team dat in het VN-systeem bij de Faith Based Organisations (FBOs) hoort. Het COP 31 team bestaat als vanouds uit afgevaardigden van de Wereldraad van Kerken, ACT Alliance – de mondiale koepelorganisatie van christelijke hulp- en ontwikkelingsorganisaties – en de Lutherse Wereldfederatie. In de aanloop naar COP 31 hebben de leiders van deze organisaties een gezamenlijk statement gepubliceerd waarin onder meer staat: “De aarde is een heilig geschenk, geen handelswaar. (…) Onze gemeenschappen, de toekomst van onze kinderen en het leven op aarde moeten voorrang krijgen op bedrijfsbelangen en geopolitieke agenda’s. Onze toekomst is niet te koop. (…) Welvarende, geïndustrialiseerde landen (…) moeten het voortouw nemen en zich committeren aan een rechtvaardige, ordelijke en snelle uitfasering van steenkool, olie en gas. (…) Voor de kerken is klimaatfinanciering een kwestie van rechtvaardigheid, niet van liefdadigheid.”
Tja, dat laatste zal nog een zware dobber worden. Want ook in Antalya tekent zich de strijd om het geld alweer af. Hierover in een volgende blog meer.
Morgen begint de Leaders’ Summit: de tweedaagse top van wereldleiders waarin vele toespraken zullen worden gehouden. Ook onze minister-president Rob Jetten staat op de sprekerslijst, maar vermoedelijk zal hij niet naar Antalya kunnen afreizen vanwege het politieke geharrewar in Nederland. Heel jammer.
De volgende blog komt over twee dagen!
Marijke van Duin
geaccrediteerd waarnemer bij COP 31 voor de Wereldraad van Kerken