| Van 9 tot en met 20 november vindt in Antalya klimaattop COP 31 plaats. Marijke van Duin – sinds 2000 lid van de klimaatwerkgroep van de Wereldraad van Kerken – volgt de top op de voet en schrijft over haar bevindingen. Lees hier haar verzamelde blogs. |
COP 31, 12 november 2026 – Gisteren en vandaag werd de zogenaamde Leaders’ Summit gehouden. Dat betekent dat een groot aantal staatshoofden en regeringsleiders hun opwachting maakt, al viel de opkomst dit keer tegen. De een na de ander houdt vervolgens een speech waarin de superlatieven over de ernst van de klimaatcrisis over elkaar heen buitelen. Met name de waarschuwingen van vertrekkend VN algemeen secretaris Antonio Guterres en die van herkozen president Lula van Brazilië logen er niet om.
Toch loopt de plenaire zaal steevast langzamerhand leeg. Want iedereen weet dat het slechts woorden zijn, terwijl de onderhandelingen vaak heel anders verlopen. Enkele belangrijke onderwerpen daarvan zijn, net als vorig jaar, het Global Goal on Adaptation en de Just Transition. Deze ‘rechtvaardige transitie’ gaat over het geleidelijk afstappen van fossiele brandstoffen richting schone energie, in alle landen. Dat is nogal wat, denk maar eens aan al die werknemers in de fossiele sector die van baan zullen moeten veranderen. Het zogenaamde Just Transition Mechanism, waarover momenteel wordt onderhandeld, moet ervoor gaan zorgen dat hun rechten gewaarborgd worden en dat de transitie voor iedereen gaat gelden. De eerste conceptteksten zijn al opgesteld.
Gemakkelijk gaan de onderhandelingen allerminst. Het maakt niet uit welk onderwerp aan de orde is, op zeker moment gaat het onvermijdelijk over geld. Nu de aarde sneller opwarmt dan verwacht, is adaptatie – aanpassing aan klimaatverandering – steeds belangrijker geworden, daar is iedereen het over eens. Landen worden geacht er een nationaal plan van aanpak voor te maken en kunnen daar zelfs hulp bij krijgen. Maar wat heb je aan een plan als het geld om het uit te voeren ontbreekt? Keer op keer voeren de ontwikkelingslanden dit aan om de rijke landen te wijzen op hun verplichting meer klimaatfinanciering ter beschikking te stellen. Hetzelfde geldt voor de Just Transition: hoezo overstappen van fossiele brandstoffen naar schone energie als er geen geld is voor de noodzakelijke investeringen? Zo begint het ‘klimaatcircus’ te lijken op een kapotte langspeelplaat … In een volgende blog kom ik hier op terug.
VN-klimaatproces toe aan update
Dat het VN-klimaatproces toe is aan een update wordt algemeen ingezien. Daarom worden er in Antalya consultaties gehouden over hoe het beter en efficiënter kan. Een van de belangrijke punten is de synergie met andere VN-trajecten, met name de biodiversiteitsconferenties en de conferenties over landgebruik en verwoestijning. De klimaatconferenties zelf hebben veel teveel parallelle vergadertrajecten en veel teveel randbijeenkomsten. Dat het zo complex is geworden komt deels doordat de implementatie van al die afspraken een steeds grotere rol gaat spelen. Om u een idee te geven: per dag zijn er zo’n duizend bijeenkomsten, alleen al in de Blauwe Zone waar de officiële vergaderingen plaatsvinden. De besloten vergaderingen zijn daar nog niet eens bij inbegrepen.
De bijeenkomsten waar observers bij mogen zijn bestaan uit (de meeste) onderhandelingen, plenaire bijeenkomsten, persconferenties, side events, speciale bijeenkomsten die de COP-president belegt en nog veel meer. Dan zijn er nog de landenpaviljoens die vaak een eigen programmering hebben. Ook het bedrijfsleven is actief met paviljoens, presentaties en bijeenkomsten. Het geheel heeft zo meer weg van een beurs dan van een conferentie. En dan is er nog de openbare Groene Zone, waar een grote hoeveelheid maatschappelijke organisaties van alles organiseert.
Afval
Gisteren waren de thema’s afval, de circulaire economie en methaan. Meestal realiseren we ons niet dat met name organisch afval in vuilnisbelten gigantische hoeveelheden methaan afgeeft. Dat is een heel sterk broeikasgas, zo’n 80x sterker dan CO2, maar het blijft veel korter in de atmosfeer. Juist omdat het zo sterk is loont het om de uitstoot ervan aan te pakken, of het af te vangen en te gebruiken als biogas. Goede afvalverwerking, en met name hergebruik van afval (circulariteit) is dus enorm belangrijk. Voor veel ontwikkelingslanden is dat geen vanzelfsprekendheid. Afrika is bezig met een omvattend plan, maar kampt met het probleem dat veel andere landen hun plastic afval daar dumpen. En ook Turkije zelf, gastheer van deze COP, blijkt een groot methaanprobleem te hebben vanwege slechte afvalverwerking. Alle reden dus voor meer samenwerking, en het liefst een gezamenlijk methaandoel. Daar wordt momenteel voor gelobbied.
Bossen
Een ander belangrijk onderwerp hier: bossen. Afgelopen zomer was het aantal bosbranden en de omvang ervan ongekend. Inmiddels is wel bekend dat bossen en tropische regenwouden veel CO2 opnemen – mits ze gezond zijn – en ons er zuurstof voor teruggeven. De realiteit is dat de ontbossing wereldwijd nog lang niet voldoende wordt teruggedrongen, en dat de gezondheid van de bossen op veel plaatsen onder druk staat … vanwege klimaatverandering.
Goed bosbeheer is dus belangrijker dan ooit. Nu ligt een groot aantal (regen)wouden in niet al te rijke landen zoals Congo, Bolivia en Indonesië. Dus ook nu weer kwam het onderwerp financiële ondersteuning ter sprake. Vorig jaar heeft gastland Brazilië van COP 30 de zogenaamde Tropical Forest Forever Facility gepresenteerd, een financieringsfaciliteit waar ook het bedrijfsleven aan mee kan doen. Weliswaar is het streefbedrag nog niet gehaald, maar ons land helpt stevig mee met een toezegging van 500 miljoen dollar voor de komende tien jaar, en het aantrekken van investeerders. Ook het Verenigd Koninkrijk deed een mooie toezegging van 400 miljoen pond. Wel waarschuwden enkele landen dat dat geld rechtstreeks beschikbaar gesteld moet worden aan de bosbeheerders zelf: de lokale bevolking, vaak inheemsen. Voor het Amazonewoud is de herverkiezing van de Braziliaanse president Lula gunstig: hij pakt illegale ontbossing aan.
Actieve deelname jongeren
Vandaag was er een gezamenlijke persconferentie van de Wereldraad van Kerken, ACT Alliance en de Lutherse Wereldfederatie. Mooi is dat steeds gezorgd wordt voor actieve deelname van jongeren, ook dit keer. De afgelopen dagen zijn er al de nodige side events geweest waar onze organisaties en partnerorganisaties bij betrokken waren. Die gingen onder meer over jonge klimaatwetenschappers uit het mondiale Zuiden; klimaatfinanciering voor de meest kwetsbare lokale bevolkingsgroepen; de effecten van klimaatbeleid op inheemse gemeenschappen; partnerschappen voor klimaatweerbaarheid tussen Europa en Afrika; Just Transition als morele verantwoordelijkheid; financiële en technische ondersteuning van klimaatmobiliteit (klimaatvluchtelingen) en Loss & Damage (schade en verlies); en Just Transition wég van fossiele brandstoffen – een religieus perspectief.
De komende dagen staan er nog veel meer side events en andere activiteiten op het programma. Zo wordt aanstaande zondag om 17.00 uur plaatselijke tijd (15.00 uur Nederlandse tijd) traditiegetrouw een oecumenische dienst gehouden, in de orthodoxe St Alypios’ Church in Antalya. Of er een livestream zal zijn is nog niet bekend. Ik houd u op de hoogte.
Marijke van Duin
Foto © UN Climate Change – Kubilay Citfci