Iona (2)

Huib Klamer bezocht het Schotse eiland Iona. Hij hield een nauwkeurig dagboek bij. Hier vertelt hij over healing, over dansen en over de kracht van handoplegging.

Maandag 26 juni: De abdijkerk

Na het corvee en de ochtenddienst krijgen we ’s morgens een rondleiding door de abdijkerk, die klein is, maar ook eenvoudig-imposant. De kerk is vrij donker maar het licht straalt ons van achter het altaar tegemoet. De rondleiding wordt op een heel interessante manier gegeven. We worden niet zoals gewoonlijk als toeristen rondgeleid die talloze wetenswaardigheden te verwerken krijgen. Onze gids licht haar aanpak toe: “Als je feitelijke informatie wilt kun je beter de audiotour doen.” Wij krijgen een rondleiding met reflecties , waarvan ik enkele elementen weergeef:

- bij de entree is een kamertje voor een monnik-portier die de gasten ziet aankomen en verwelkomt, zoals dat in een Benedictijnse abdij gebruikelijk was. We krijgen de vraag voorgelegd om een minuut in stilte na te gaan wat gastvrijheid in jouw leven betekent.

- vlak na de ingang staat een doopvont. Doop betekent reiniging, vernieuwing. Waarvan wil jij worden gereinigd?


- in het midden van de kerk is een steunboog gemetseld om een andere boog te steunen. Ben jij een steun voor anderen?


- in stenen beelden liggen de voormalig hertog en hertogin begraven die het eigendom van de kerk hebben afgestaan. Vraag: denk aan de overledenen die jou na staan.


- het altaar is gemaakt van marmer uit Iona, dooraderd met grote groenachtige, onregelmatige vlekken. “Schoonheid zit in de imperfecties” licht de gids toe. Waar liggen jouw imperfecties die je wilt offeren? Ik herinner me de passage uit de Iona-liturgie “Ik offer wat kostbaar is voor mij”; dat kwam wel binnen want ik geef toch vooral uit mijn overvloed. Ik denk ook aan de tekst van Lennart Cohen “There’s a crack in everything. That’s how the light comes in.”


- er is een mooie, kleine vierkanten kloostergang rondom een groene binnentuin, zoals je vaak ziet in Benedictijner kloosters. De binnentuin is symbool voor de ziel en het paradijs. In de binnentuin staat een metalen beeld van Maria met op haar hoofd een duif; gemaakt door een hedendaagse kunstenaar uit Litouwen.


Het effect van de rondleiding is dat ik vertrouwd raak met de kerk en de ruimte. Misschien ga ik aan mijn kerk in Amersfoort – ook een oude kerk met tal van symbolen - voorstellen om een dergelijke rondleiding te maken.


In de namiddag vertellen Margareth en John ons meer over ‘healing’. Ik weet weinig van ‘healing’ maar het spreekt me wel aan; ik ben nieuwsgierig. Het woord is niet goed te vertalen. Healing is een belangrijk ideaal van Iona. Overal is healing nodig: healing van jezelf, healing van relaties, in de samenleving – om vrede, rechtvaardigheid te bereiken - en ook healing van de schepping.

Morgenavond (dinsdag) zal de dienst in het teken staan van healing. Het doel is niet om spectaculaire genezingen te realiseren. Wél wordt geloofd dat voorbeden effect hebben, gehoord en verhoord worden, ook al weten we niet hoe. We kunnen op briefjes voorbeden inleveren voor mensen; hun namen zullen dan voorgelezen worden. De healing maken onderdeel uit van de ‘prayer’s circle’ van Iona. Wereldwijd wordt op dinsdagavond gebeden voor mensen voor wie een voorbede wordt gevraagd. Sowieso zijn gebeden een belangrijk onderdeel van de diensten. Op iedere dag wordt gebeden voor landen (vooral in Afrika), speciaal ook voor de situatie in het Midden-Oosten (Iona heeft daar een bijzondere betrokkenheid bij), voor de Iona-groepen in de diverse landen, voor de leden. En elke maaltijd wordt begonnen en afgesloten met een kort gebed. Soms alleen met de woorden “Thank you God . Amen.”

De avonddienst van de maandagavond staat in het teken van ‘justice‘ en ‘peace.’ We zingen het lied van Franciscus waarin hij vraagt een instrument van God te zijn. Met zinnen als “Seek not to be consoled but to console.” En “Seek not to be loved but to love.”


’s Avonds gaan we dansen in het dorpshuis. Tal van volksdansen worden geoefend en gedaan. Ik voel me zelf onhandig. Ik heb pas door hoe ik moet dansen als de dans voorbij is.



Dinsdag 27 juni: Pelgrimeren over het eiland


Vandaag staat een pelgrimstocht over het eiland op het programma van 10 km. Ook weer met reflecties onderweg.


- We beginnen vóór de abdij bij het St Martinscross, genoemd naar Martinus, de Romeinse soldaat die zijn kleed geeft aan een bedelaar. Het stamt uit de 7e eeuw. Het Keltisch kruis met zijn zonnecirkel en zijn vlechtmotieven is ook symbool voor opstanding en de verbinding hemel-aarde. En ook voor ‘heel-wording’, denk ik erbij. Dit zonne-kruis spreekt mij eigenlijk meer aan dan ons gebruikelijke kruis met alleen de verticale en horizontale balk die vooral het lijden verbeeldt. Bij elk zoek ik graag de heelwording.


- Even verder op staan we stil bij de ruïnes van het eeuwenoude nonnenklooster. Van de nonnen is weinig bekend, zoals vrouwen vaker een kleine rol spelen, zo legt de gids uit. We staan in stilte stil bij de vraag welke vrouw een rol heeft gespeeld in ons geloofsleven. We zingen het lied “Take me as I am”.


- Bij een historisch kruispunt van wegen (‘crossroads’) kwamen de eilanders vroeger bijeen voor overleg. Zo zijn er ook kruispunten in je leven waarop je moet kiezen. De vraag aan ons is welke kruispunten er waren en op dit moment zijn in je leven. We zingen het lied ‘Bless the Lord my soul’, een lied van Taizé.


- We lopen verder langs een onverhard pad door de heulvels en stoppen bij een klein meertje. We zijn stil en luisteren naar de wind, het water, de zee. Het meertje voorzag het eiland tot eind vorige eeuw van zoet water, totdat EU-regels dit verboden. We zien water zien als een vanzelfsprekendheid, maar bedenk eens hoe belangrijk het is.


- Op het kiezelstrand van Columba Bay – de plek waar Columba waarschijnlijk voet aan wal zette – zoeken we een steen dat symbool staat voor wat je hier wilt achterlaten. Die steen gooit ieder vervolgens in zee. Vervolgens kies je een steen die staat voor wat je wilt meenemen. Ik kies een kleine lichte steen die symbool staat voor ‘lichter leven’.


- Op de verlaten golfbaan op het eiland staat een busje van de abdij klaar met kannen thee en cakes, zogenaamde flap jacks (Britten zijn daar dol op). De groene velden om ons heen waren vroeger gemeenschappelijk bezit en werden volgens een ingenieus systeem verdeeld tussen de boeren, zodat ieder op zijn tijd kon delen in de beste grond.


- We lopen langs een pad omhoog tussen de rotsachtige groen heuvels, komen op een top met een prachtig uitzicht. Jezus en Mozes beleefden bijzondere momenten op de toppen van bergen. We bedenken wat bijzonders we zelf beleefd hebben.


- We zitten stil in een steencirkel, die de ‘hermit’s cell’ wordt genoemd. We luisteren naar de wind, de geluiden. Monniken waren actieve mensen die zich regelmatig terugtrokken om vervolgens weer actief te worden, door op pad te gaan als missionaris of op scholen, in werkplaatsen of op het land. Er is een tijd geweest dat er 600 monniken op het eiland leefden.


- De laatste plek is een klein kapelletje naaste de abdij, de oudste plek van het eiland. Met daarom heen een begraafplaats waar veel Schotse notabelen zijn begraven.


Die avond is de dienst van healing. Als evangelietekst wordt de passage uit Lucas voorgelezen waarin Jezus zijn handen legt op een oude, verkromde vrouw en haar geneest (Lucas 13 vs 12 e.v.). Dan lees de voorganger de namen voor van degenen voor wie een voorbede is gevraagd. Een lange lijst, ook met de namen van mensen die Agnes en ik hebben aangedragen.


Later in de dienst kunnen mensen zelf een handoplegging krijgen. Ze gaan in een kring van 12 personen zitten/knielen. Drie mensen in de kring leggen hun handen op de hoofden en spreken de volgende woorden uit:


“Spirit of the living God, present with us now,
enter you, body, mind and spirit
and free you from all that harms you,
In Jesus’name. Amen”


(Ik schrijf de woorden in het Engels omdat de vertaling afdoet aan de inhoud van de woorden. )
Iedereen kan aan de handoplegging deelnemen. Ik doe ook mee. De aanraking ervaar ik als een bijzonder moment. Ik voel iets binnenstromen; als een licht. Agnes heeft ook een dergelijke ervaring. Ik voel dit moment een beetje als een ommekeer in de week. Vanaf dan voel ik me meer betrokken. Ik ontdek later dat deze zinnen ook werken als een gebed voor jezelf als je het woordje ‘you’ verandert in ‘me’.

Voor deel 1 van Huibs ervaringen, klik hier

Raad van Kerken in Nederland
Koningin Wilhelminalaan 5
3818 HN AMERSFOORT

Facebook Twitter LinkedIn
phone033-4633844
emailrvk@raadvankerken.nl