Vrijzinnige relatie met kerk

'De vrijzinnigheid heeft altijd een kerk nodig'. Lodewijk Winkeler, coreferent bij de Volzinlezing in Amsterdam, pleitte voor een sociale vormgeving. Als hoofd van het katholiek documentatiecentrum reageerde hij op een inleiding van Meerten ter Borg, hoogleraar niet-institutionele religie uit Leiden. 

Ter Borg liet zich kritisch uit over het instituut kerk. "We leven in een pluralistische wereld, waarin een gemeenschappelijke noemer niet te vinden is", meende Ter Borg. Hij pleitte er voor niet meer over religie te denken in clubjes of instituties. Hij stelde dat het individualisme ver is voortgeschreden. Hij koppelde dat aan een sterke mate van de-institutionalisering. "Die de-instutionalisering vindt op tal van terreinen plaats. Mensen zijn minder geneigd anderen voor zich te laten beslissen, ze zijn steeds minder geneigd zich altijd op dezelfde manier naar anderen te voegen". 

Ter Borg meende dat het aantal vrijzinnigen in Nederland groeit. Hij rekende daarbij de midden-orthodoxie tot de vrijzinnigheid. De titel van zijn referaat luidde dan ook: 'De toekomst is aan de vrijzinnigen'. Het ging hem om een mentaliteit en niet om een dogmatisch gebonden vrijzinnigheid. De vrijzinnigheid - aldus Ter Borg - strijdt op dit moment onder meer op het punt van de integratie van religieuze minderheden, met name de islam. De tegenstander op dat punt is de cultuur-absolutist. "Willen de kerken voeling blijven houden met de maatschappelijke werkelijkheid op macroniveau, dan moeten ze wel, tot op zekere hoogte vrijzinnig worden, dat wil zeggen: de moderniteit tegemoet treden en vooral ook tegemoet komen".

Eén zinnetje uit het betoog van Ter Borg trok bijzondere aandacht bij Winkeler: 'Het zou interessant zijn sociologisch onderzoek te doen naar de sociale omstandigheden waaronder de vrijzinnigheid zich geleidelijk ontvouwt'. Winkeler concludeerde er uit dat Ter Borg toch weer haakt naar een gemeenschap. Dat is ook nodig, stelde Winkeler, omdat de gemeenschap de drager is van de traditie. 'Hier smokkelt hij toch de kerk zijn betoog binnen'. Het kan niet anders, aldus  Winkeler, anders is de vrijzinnigheid wel 'verduveld moeilijk over te dragen'. 

Klaas van der Kamp, algemeen secretaris van de Raad van Kerken, pleitte voor het serieus nemen van de gemeenschap. "We hebben instituties nodig; politieke, religieuze, maatschappelijke. De economische machten zijn te groot om individueel aan te pakken. Wie doet iets aan de topsalarissen? Wie pakt de geldspeculanten aan? Wie houdt de supermarktketens in toom? Wie ontmaskert de macht? Als de macht niet collectief wordt aangepakt, zijn we aan de (af)goden overgeleverd". Voor het complete co-referaat van Van der Kamp klik hier

Foto prof. dr. Meerten ter Borg

 

 

Raad van Kerken in Nederland
Koningin Wilhelminalaan 5
3818 HN AMERSFOORT

Facebook Twitter LinkedIn
phone033-4633844
emailrvk@raadvankerken.nl