Kerkgebouw

Niet alleen in Duitsland, ook in Nederland gaan kerken en kerkelijk gelieerde organisaties speels om met het Reformatiejaar 2017. Uitgeverij De Vuurbaak (van gereformeerd vrijgemaakte oorsprong) kwam met een glossy over Luther met de ondertitel ‘rebel, hervormer, mediaman’. Naast allerlei lezenswaardige artikelen staan er ook advertenties in. Alleen al het bekijken van die advertenties en de links die worden gelegd naar het werk van de protestantse voorman roepen af en toe een glimlach op.

De verzekeraar Donatus stuurde de Raad van Kerken onlangs een relatie-exemplaar van het blad. Dat is begrijpelijk, want er staat een uitvoerig artikel in het blad over de verzekeraar van het kerkgebouw. Daaraan voorafgaand heeft Donatus een advertentie geplaatst met een hamerende Maarten Luther bij de deur van de slotkapel in Wittenberg. De tekst begint vervolgens met: ‘Uw kerkdeur beschadigd? Donatus verzekert vertrouwd!’

Het artikel in de glossy laat de twee directeuren aan het woord: Simon Kadijk is 58 jaar en protestant, Alphons van der Voorn is 55 en rooms-katholiek. Zij geven gezamenlijk leiding aan de verzekeraar van kerkgebouwen, die de naam heeft ontleend aan Sint Donatus, de beschermheilige tegen de bliksem en het onweer. Donatus heeft van ouds nagenoeg alle rooms-katholieke godshuizen in de portefeuille, van de PKN heeft men inmiddels ook 80 procent verzekerd, van de vrijgemaakten 50 procent en van de baptisten- en pinkstergemeenten minder dan een kwart.


We geven hieronder een deel uit het artikel weer, waar het gaat om de vergelijking van protestanten en rooms-katholieken.


‘Hoewel Donatus de gebouwen voor allerlei kerkgenootschappen verzekert, zijn er wel opvallende verschillen tussen protestantse en katholieke kerken. ‘Bij protestanten gaat het altijd alleen om het Woord van God, dat zie je wel aan het feit dat er hagenpreken konden worden gehouden. De connectie met een gebouw is er niet echt, behalve op emotioneel niveau’. Kadijk ziet dit terug in de protestantse kerkgebouwen die niet worden ontwijd. ‘Er is geen principieel verbod op nevenactiviteiten, er is geen altaar, geen gewijde ruimte en geen priester’. Een gebouw is bij protestanten simpelweg functioneel.


‘Protestanten zien de kerk vaak als het huis van God zolang de dominee er is’, vertelt Van der Voorn, ‘Dat is wel anders bij katholieken. Een gebouw speelt een grote rol in de eredienst en in de traditie’. De geconsacreerde communie die na de eucharistieviering overblijft bijvoorbeeld, die wordt in de tabernakel bewaard. De heilige eucharistie met brood en wijn wordt gezien als het lichaam van Christus en als teken daarvan brandt de godslamp. ‘Het zou ondenkbaar zijn om dezelfde avond daar nog een dansfeest te houden’.


Toch is feitelijk alles mogelijk met zo’n gebouw. ‘Als het maar ontwijd is, dan kan je er zelfs een supermarkt in huisvesten’, zegt Van der Voorn. ‘De bisschoppen zijn soepeler geworden omdat het water hun tot de lippen staat. Hoe meer bestemmingen het gebouw kan hebben, hoe hoger de verkoopwaarde’.


Kadijk heeft wat meer bedenkingen, een opmerkelijke uitspraak uit de mond van een protestant. Vanuit de overtuiging mag en kan alles met een gebouw stelt Kadijk, maar toch is men emotioneel gehecht aan de stenen. ‘Bij katholieken is het uit principieel oogpunt en bij protestanten toch eerder emotioneel’. Op het moment dat een protestantse kerk gesloopt moet worden of een herbestemming krijgt, komen er toch bezwaren naar voren. ‘Hier trouwden mijn opa en oma nog, klinkt het dan’.


Die emotionele verbintenis met een gebouw zorgt er volgens Kadijk voor dat de samenleving monumenten meer is gaan zien als visueel eigendom. ‘Ik hoor mensen zeggen dat er veel dorpsgenoten zijn, die geen lid zijn van de kerk, maar toch geld willen geven. De kerk geeft een bepaald karakter en identiteit aan een dorp en daar heeft men best geld voor over’. De aanwezigheid zit ook niet alleen in de functie ervan, ook de vorm is hierin van groot belang. ‘Neem bijvoorbeeld de kerkbrand in Rijssenhout in 2013. De kerk had geen toren en is nu herbouwd mét toren’. De mensen willen dat een kerk herkenbaar is en een toren kan daarbij helpen’.


Bron: Glossy ‘Luther’ van De Vuurbaak

Raad van Kerken in Nederland
Koningin Wilhelminalaan 5
3818 HN AMERSFOORT

Facebook Twitter LinkedIn
phone033-4633844
emailrvk@raadvankerken.nl