Resten Thomas' klooster

Er worden nog zeer geregeld resten gevonden van het klooster waar Thomas a Kempis zeventig jaar lang verbleef. Dat vertelde Bert Pierik, beheerder van de begraafplaats Bergklooster bij het evenement Roots, reli, rage op 27 september. De VVV-IJsseldelta organiseerde het evenement in samenwerking met diverse partners. Daaronder de Theologische Universiteit te Kampen. Enkele tientallen activiteiten over zingeving luisterden het evenement op. Gelet op de locatie speelde de Moderne Devotie daarbij een prominente rol.

Bert Pierik leidde geïnteresseerden langs de plaats waar het klooster aan het einde van de vijftiende eeuw moet hebben gestaan. Er is nu een begraafplaats. De grafdelvers vinden nog regelmatig resten van het oude klooster. Maar archeologisch is het materiaal moeilijk te duiden. De grond is al diverse malen omgewoeld. Een groot deel van de stenen is in de loop der eeuwen afgevoerd naar Zwolle. Het diende als bouwmateriaal voor de vesting. Maar er worden nog steeds brokken steen toegevoegd aan de rijen die de begraafplaatsbeheerder heeft aangelegd achter het monument voor Thomas. 

Dr. Gert van Klinken, historicus van de Theologische Universiteit in Kampen, vertelde bij een symposium op de Agnietenberg, dat protestantse studenten zeer geïnteresseerd zijn in Thomas a Kempis. Vooral evangelische studenten waarderen zijn persoonlijke benadering. Meer calvinistisch georiënteerde jongeren storen zich aan de te zoete toon van de monnik. In een eerste opwelling spreken ze van 'scheurkalendertheologie' en 'een variant op Johannes de Heer'. Bij nadere kennismaking weten ze echter de innerlijke geloofstaal te waarderen en zijn schriftuurlijke onderbouwing. "De vorige generatie van theologen geloofde in de verbeterbaarheid van het persoonlijk leven en van de maatschappij", aldus Van Klinken, "maar de vooruitzichten voor onze planeet zijn ecologisch slecht. De studenten zoeken nu meer een spirituele vloer onder hun inzet". 


Prof. dr. Paul van Geest, hoogleraar Augustijnse studies in Tilburg, noemde desgevraagd Thomas a Kempis vooral een katholiek theoloog. Hij wees op de trouw van Thomas aan de bisschoppen en zijn verbondenheid met de eucharistie. Maar hij onderkende ook een grote toegankelijkheid in protestantse kring. In de achttiende en negentiende eeuw is het mede aan de bevindelijke protestanten te danken dat Thomas populair is gebleven. Paul van Geest typeerde Thomas als een perfectionistisch man. Thomas heeft de bijbel overgeschreven. Het exemplaar wordt in Darmstadt bewaard. Het is perfect gemaakt tot in de puntjes. Hij heeft zijn eigen perfectionisme leren overwinnen en is daarmee zo'n goede leermeester geworden. Hij weet welke stadia je moet doorgaan voordat je rust vindt. Paul van Geest noemde verder de verwoording van de dood als een kenmerk van Thomas. Door zijn besef te moeten sterven geniet hij des te intenser van het heden.  Voor mensen in de lijn van Descartes is het motto van het leven 'Ik denk dus ik ben', maar voor Thomas is het: 'We zijn omdat we naar God verlangen'. 

Er zijn naar schatting zo'n 5000 verschillende edities van Thomas op de markt (geweest). De kwaliteit verschilt. Rooms-katholieke edities zijn gemakkelijk te herkennen omdat ze de neiging hebben de eucharistie niet als voorlaatste boek te positioneren, maar als laatste boek. Daarmee drukken ze uit dat de eucharistie het hoogtepunt van het geloof is. Drs. Peter Dullaerd kondigde aan dat de Katholieke Bijbelstichting binnenkort met een nieuwe editie komt van de Navolging. Het gaat om een uitgave in eenvoudige taal. De Zwollenaar Mink de Vries schrijft het, Mink is protestant.

Bert Pierik gaf bezoekers bij wijze van relikwie een stukje leisteen. Hij dolf het materiaal op bij het klaarmaken van de graven. Hij zei dat dergelijk materiaal voor het dak werd gebruikt van het klooster. Het kon de bezoekers verbondenheid geven met de kloosterlingen. Paul van Geest bouwde de symboliek verder uit. Hij zei, dat bij Thomas de muren symbool staan voor de evangelisten. Het fundament staat voor het rotsvaste geloof. Het dak van lei was symbool voor de gelovigen zelf.


Kader Abdolah

Een van de drukst bezochte evenementen van Roots reli rage was ongetwijfeld het gesprek dat VU-Podium organiseerde met Kader Abdolah. Deze uit Iran afkomstige asielzoeker, die destijds in Westenholte bij Zwolle belandde, heeft de Koran vertaald. Hij wilde de tekst toegankelijk maken voor tweede en derde generaties islamieten en Nederlanders. 'Ik heb geprobeerd een polder-Koran te schrijven'. Hij promootte drie parels onder de boeken, 'de rest kunt u weggooien', zo zei hij: de Tora, de Bijbel en de Koran. 

Kader Abdolah noemde zichzelf geen gelovige meer. Hij wilde als jongeman van zestien jaar graag een relatie aanknopen met een meisje. Hij vroeg Allah: 'Als u haar om twee uur uit huis laat komen, zal ik in u geloven'. Maar het meisje kwam niet. En sindsdien heeft hij zich losgemaakt van de religie. Zijn Koranvertaling is dan ook vooral bedoeld om de tekst en het ontstaan van de tekst plausibel te maken voor niet-gelovigen.
 
Kader Abdolah zei religieuze geschriften vooral in historiserende zin te lezen. De teksten zijn waardevol, maar geestesgoed van een tijd lang geleden. Met die bril op is Mozes voor Kader Abdulah 'honderd procent fictief'. Hij heeft vooral moeite met de wonderen die Mozes doet. 'Door een zee lopen en een staf in een slang veranderen, dat kan niet'. De persoon van Jezus is '85 procent fictief', meende Kader Abdolah. Mohammed, die weer 700 jaar later leefde, deed geen wonderen. Voor Kader Abdolah is hij volledig mens en meest herkenbaar. Mohammed is uit op macht, geld en goud. Kader Abdolah ziet hem als spiegel. Hij blijft er ondertussen op hameren dat men religieuze geschriften in hun oorspronkelijke zin moet verstaan. Mohammed was in zijn dagen revolutionair bezig, zegt de Iraniër. Hij zorgde er bijvoorbeeld voor dat mannen niet meer dan vier vrouwen mochten hebben. In zijn tijd was dat opmerkelijk. 

Ongeveer de helft van de Koran is geciteerd uit de Tora en de Bijbel. Volgens Kader Abdolah heeft Mohammed zijn kennis van deze boeken gebruikt om de verhalen inzichtelijk te maken voor de mensen in zijn omgeving. Hij beschrijft heel beeldend hoe de engel Gabriël als een knappe koopman Maria bezocht 'en haar het wonder van een zoon' aanreikte. Hij haalde allerlei oneffenheden uit de verhalen. Hij handhaafde daarbij strak het idee dat God één is. Zelf zegt Abdolah geen behoefte meer te hebben aan een profeet. Hij sluit zich aan bij Obama, die simpel zegt: 'We moeten het samen oplossen'.

Opening

Klaas van der Kamp heeft het evenement geopend met een lezing. Hij legde uit hoe het eigene van de regio een plek heeft gekregen in de religie. Hij greep daarbij terug op de Heliand, een oud Saksisch geschrift uit 830 na Christus. Hij haalde diverse acculturaties naar voren. Klik hier voor de complete inleiding.

Foto's:

Bovenaan: Paul van Geest houdt een stukje leisteen omhoog gevonden bij het oude klooster van Thomas a Kempis.

Tweede foto: Een monument voor Thomas a Kempis met daarachter stenen van het oude klooster gevonden bij opgravingen.

Laatste foto: Kader Abdulah geïnterviewd door Jielis van Baalen.

 

Raad van Kerken in Nederland
Koningin Wilhelminalaan 5
3818 HN AMERSFOORT

Facebook Twitter LinkedIn
phone033-4633844
emailrvk@raadvankerken.nl