Ongeschikt, maar beeld van God

Willens en wetens lijken wij onze ogen te sluiten voor het feit dat er miljoenen mensen op drift zijn in onze wereld. Vluchtelingen die laten zien dat de wereld heel anders is dan ons beeld ervan. Is er een alternatief? De kerken en de omgang met vluchtelingen. Erik Borgman, hoogleraar theologie van de religie aan de Universiteit van Tilburg, schrijft er over in het aprilnummer van Woord en Dienst. Erik Borgman is ook aanwezig op de bijeenkomst van de beraadgroep Geloven en kerkelijke gemeenschap op 30 september a.s. over het onderwerp ‘De ene seculier is de andere niet’. Maar nu dus wat hij schrijft over vluchtelingen:

Op zijn website schrijft de Amerikaanse priester Ronald Rolheiser over zijn spiritueel beleidster: een oudere zuster die hem leerde te leven volgens het motto ‘wees niet bang, je bent ongeschikt!’ Wij zijn ongeschikt om hetgeen op onze weg komt het hoofd te bieden. Dat geldt ook voor de omgang met grote groepen vluchtelingen die sinds afgelopen zomer naar Europa en naar Nederland komen. Dat moet ons echter niet bang maken, het zou er juist toe moeten leiden dat we ons openstellen. Als wij het antwoord zelf niet kunnen geven, moet het van elders komen. In het Grieks van het Nieuwe Testament wordt wat nodig is om dit in te zien pistis genoemd: geloof, vertrouwen. Er wordt ons aangezegd dat dit vertrouwen ons kan redden.


Dat we niet zomaar kunnen wat wij moeten doen, is een moeilijk inzicht voor moderne mensen. De Duitse filosoof Immanuel Kant meende dat wat een plicht was, daarom ook mogelijk moest zijn: du kannst, denn du sollst (je kunt het, want je moet het). De Duitse bondskanselier Angela Merkel lijkt dit in gedachte te hebben gehad toen zij haar fameuze uitspraak deed met betrekking tot de vluchtelingen die naar Europa en naar het land kwamen: dit kunnen wij aan, wir schaffen das! Het is immers geen optie om de mensen die in groten getale oorlogsgebieden ontvluchten aan hun lot over te laten. Wij kunnen er niet voor zorgen dat zij niet komen en we zullen dus gezamenlijk moeten doen wat nodig is om ze op te vangen.


Er werd heftig geprotesteerd, in Duitsland en daarbuiten. Tot op de dag van vandaag wemelt het op het internet van teksten en cartoons die Merkel van verraad betichten. Wij zijn helemaal niet in staat om al deze mensen op te vangen – jonge mannen die hun hormonen niet onder controle hebben, moslims die onze joods-christelijke en verlichte waarden niet delen, mensen zonder de juiste diploma’s die lange tijd op onze kosten gevoed, gekleed en gehuisvest zullen moeten worden. En wie iets anders suggereert en daarmee de suggestie wekt dat zij welkom zouden zijn, draagt bij aan de ondergang van onze beschaving. Aan het onmogelijke is niemand gehouden, schreef bij ons Paul Scheffer, publicist en hoogleraar Europese studies. Hoe erg de thuissituatie van degenen die nara ons toekomen ook zijn, wij kunnen ze niet opvangen. Dat zou leiden tot economisch verval, werkeloosheid, sociale spanningen, nog meer culturele vervreemding.

Inzicht in onze eigen ongeschiktheid om de problemen op te lossen waarmee we worden geconfronteerd kan onze ogen ook openen voor het lot van al degenen die evenmin hun problemen kunnen oplossen, maar die die problemen ook niet kunnen ontlopen. Het kan een uitnodiging zijn mee te voelen met hun pijn, mee te huilen met hun verdriet en aandacht te hebben voor hun lot. Niemand trekt zich iets van ons aan, geloven mensen die overal in Europa vastlopen op de nieuwe grenzen van prikkeldraad. Christenen zouden zich de bijbelse aansporing kunnen herinneren: ‘Jullie moeten de vreemdeling jullie liefde bewijzen, want jullie zijn zelf vreemdelingen geweest in Egypte’ (Deuteronomium 10: 19). Paus Franciscus waarschuwde al in 2013 voor een dreigende globalisering van de onverschilligheid.


(Wie het hele artikel wil lezen, kan terecht bij Woord en Dienst; losse nummers via www.woordendienst.nl; abonnementen@boekencentrum.nl)

Bron: Woord & Dienst

Raad van Kerken in Nederland
Koningin Wilhelminalaan 5
3818 HN AMERSFOORT

Facebook Twitter LinkedIn
phone033-4633844
emailrvk@raadvankerken.nl