Zeldzaam wonderikoon in Kampen

Als je gaat wroeten in kunstvoorwerpen en tot in de details doorgaat, kan het maar zo zijn dat je bijzondere ontdekkingen doet. Dat merkten de samenstellers van de Jeroen Bosch-tentoonstelling in Den Bosch. En een soortgelijk scenario voltrok zich bij de ikonenkenners van het Ikonenmuseum in Kampen. Zij zochten materialen bij elkaar voor de tentoonstelling ‘Et Resurrexit’ en daarbij stuitten ze op een unieke vondst.

Joost Heutink van het Ikonenmuseum vertelt het verhaal op de website. De Nederlandse ikonenverzamelaar verhaalt van een ikoon, waarop een wonderlijke combinatie van heiligen voorkomt. Bij toeval stuitte men op een catalogus van een tentoonstelling in het Duitse Recklinghausen van aantal jaren geleden. Daarin stond exact hetzelfde ikoon, maar dan zonder ingebracht kruis en zonder tekst. De Duitsers hadden uitgezocht wie de heiligen zijn. Zij dachten dat een excentrieke opdrachtgever een persoonlijke voorkeur had voor de bijzondere combinatie van heiligen. Alleen op die manier konden ze de onsamenhangende combinatie verklaren. Maar research van het Ikonenmuseum in Kampen wees een andere richting uit.


Heutink liet allereerst de tekst onder het eigen ikoon vertalen door een specialist in Zwitserland. Ze vonden verder uit, dat het kruis op de Kamper ikoon dateert uit 1609. Ze kwamen er achter dat het gemaakt was, om relieken in te stoppen van heiligen; botjes, of stukjes van een kruis. Het kruis diende dus als kastje voor de relieken. Met dat ikoon gebeurden er wonderen. Vandaar dat er talloze kopieën van het Kamper ikoon zijn gemaakt, maar dan zonder de tekst en met een geschilderd kruis. Heutink bracht het idee van een excentrieke opdrachtgever daarmee terug naar werkelijke proporties: de keus van de heiligen is ingegeven door een verzameling relieken die ooit in de regio Moskou als religies erfgoed in een klooster aanwezig waren, en waaromheen men het ikoon heeft geschilderd. Het echte verhaal van de ikoon maakt het tegelijk tot één van de grote trekkers van de tentoonstelling Et Resurrexit in Kampen, die duurt van 2 februari t/m 7 mei.


Joost Heutink legt in een filmpje verder uit, wat de verzameling in Kampen uniek maakt. Er is niet eerder een expositie in Nederland geweest waar systematisch in beeld wordt gebracht hoe je de ikonografie van het paasfeest kunt benaderen. Het accent in het oosten lag daarbij anders dan men in het westen gewend was. In het oosten beeldde men Christus vooral af als de Heer die in het rijk van de doden neerdaalt. In de westerse kunst had men vanaf het begin een voorkeur voor Christus die opstaat uit het graf.


Deze tentoonstelling, zegt het Ikonenmuseum zelf, laat de fascinerende beeldtaal van Russische en Griekse ikonen rond de lijdenstijd en Pasen zien. Samen met fraai versierde Russische paaseieren, bronzen kruizen uit de collectie Jeckel en aan de passie gerelateerde Moeder Gods-ikonen. Een groot aantal ikonen is vanwege thematiek, herkomst of datering zeer zeldzaam en nog niet eerder voor publiek geëxposeerd.


De tentoongestelde ikonen zijn voor een deel afkomstig uit de beroemde kunstcollectie van SD Worx, die het Ikonenmuseum onlangs in langdurig bruikleen heeft gekregen. Daarnaast worden ikonen uit Nederlands, Belgisch en Duits particulier bezit en de eigen collectie van het Ikonenmuseum tentoongesteld.


Bron: Website Ikonenmuseum, Nederlands Dagblad


Raad van Kerken in Nederland
Koningin Wilhelminalaan 5
3818 HN AMERSFOORT

Facebook Twitter LinkedIn
phone033-4633844
emailrvk@raadvankerken.nl