Looproutes museum

In het kader van de pelgrimage van gerechtigheid en vrede ontwikkelt de Raad van Kerken in Nederland diverse looproutes door musea in Nederland. De looproutes zijn bedoeld voor alle mensen die het zinvol vinden om een museumbezoek te koppelen aan een thema. Door de volgende objecten te bekijken en kennis te nemen van de toelichting kan men zich een beeld vormen van wat er zoal te vinden is in een concreet museum over het onderwerp 'pelgrimage van gerechtigheid en vrede'. De route bestaat steeds uit twee onderdelen. In een eerste deel gaat het om persoonlijke spiritualiteit. In het tweede deel gaat het om engagement. 

Plaatselijke en regionale raden die een soortgelijke route hebben gemaakt voor een museum bij hen in de buurt, kunnen de tekst insturen naar de landelijke raad. Wij stellen het graag ter beschikking op deze plaats voor mensen die de route willen lopen. U kunt daar foto's bijsturen. Dan plaatsen we die ook. Indien er geen foto's zijn, volstaan we met de tekst. 

U vindt hieronder:
1. Een looproute door Museum de Fundatie, locatie Kasteel het Nijenhuis in Heino. 

Museum de Fundatie, locatie Kasteel het Nijenhuis in Heino


Algemeen: In een siertuin rond het kasteel zijn 80 beelden te vinden op 4,5 hectare land. In het kader van het project ‘Pelgrimage van Gerechtigheid en Vrede’ kozen we twintig objecten uit, respectievelijk over de persoonlijke spiritualiteit en over het engagement.


Persoonlijke spiritualiteit


1. Beeld no. 3. Hede Bühl, ‘Wächter’, 1978. Hede Bühl leerde het vak aan de kunstacademie in Düsseldorf. Haar beeld van de wachter straalt iets strengs uit. Maar hoe bedreigend ben je als wachter, als je ogen zijn afgeplakt? Je bent ziener, tegelijk ben je degene die gezien wordt; je bent dader en tegelijk misschien wel slachtoffer; je bent kenner en gekende. die houding en kennis voorkomen superioriteit en geven principiële gelijkheid van mensen.

2. Beeld no. 9. Oswald Wenckebach, ‘Fluitspeler’, 1953. Hoewel Wenckebach aanvankelijk classicistische werken maken is dit een voorbeeld van zijn vrijere uitwerkingen. Een negerfiguur speelt op de fluit en met zijn vrolijke houding nodigt hij uit je te laten betrekken bij het spel, bij de dans. De ene cultuur verleidt de andere.


3. Beeld no. 10. André Radoud, ‘Jeune fille dans une barque’, 1999. Het meisje is in dit object teruggebracht tot een streep met twee bultjes (het lichaam) en een halfronde ondiepe holte (het hoofd). De liggende positie zou er op kunnen wijzen dat ze gestorven is. Het meisje is daarmee tegelijk een draagbaar. Directer kan de link tussen leven en dood amper worden gelegd. Een treurig beeld? Of is de baar een vervoermiddel naar een andere werkelijkheid, een hiernamaals?


4. Beeld no. 17. Dietrich Klinge, ‘Der Kult’, 1995. Dietrich Klinge heeft verschillende zittende mensen afgebeeld. De trap nodigt uit zelf een hoger niveau te bereiken. Het hoofd, een masker, laat zien hoe mensen kunnen groeien. Het oeuvre staat bekend om zijn religieuze insteek. Het geheel suggereert groei in spiritualiteit.


5. Beeld no. 21. Andreu Alfaro, ‘Adam e Eva’, 1998. De Spaanse kunstenaar Alfaro laat een beeld zien met alleen maar lijnen. Hij beeldt het eerste mensenpaar uit, Adam en Eva. Het verschil tussen man en vrouw is klein. Een streepje in dit werk. Tegelijk is het zeer centraal, wat laat vermoeden dat het onderscheid groter is dan je denkt. Man en vrouw, twee manieren van zijn en leven.


6. Beeld no. 49. Marc de Roover, ‘Blijbeeld’, 1997. Het beeld van Marc de Roover stond oorspronkelijk op de Blijmarkt in Zwolle. De spiraal wijst een weg, en dat is dezelfde weg als waar de zwanen op de sokkel naar wijzen. Alles piekt naar boven. Het gaat om een weg die de materie ontstijgt. Er opent zich een poort van spiritualiteit.


7. Beeld no. 66. Eugene Dodeigne, ‘Bras levé’, 1977. Dodeigne bewerkt zijn materiaal slechts oppervlakkig. Je ziet wel het onderwerp, maar het beeld blijft tegelijkertijd van steen. De steen komt tot leven; maar het leven blijft versteend. Het is de waarnemer die de doorslag geeft van de interpretatie. Je kan naar het beeld kijken en een treurende persoon zien; tegelijk kan je al kijkend troost ontdekken. De manier van kijken is bepalend.


8. Beeld no. 69. Sien van Meurs, ‘Mastaba’s’, 1992. Sien van Meurs laat zich in zijn werk vaak inspireren door oude culturen. Dat is hier ook zo. Het ontwerp lijkt op een piramide. Dat is geen toeval. Een piramide is gesloten. Het grendelt het leven en het nieuwe leven van elkaar af. Tegelijk kan die geslotenheid nieuwsgierigheid oproepen. Hoe is het dan in dat andere leven?


9. Beeld no. 73. Gooitzen de Jong, ‘Judith’, 1970. Judith is een Joodse vrouw. Haar woonplaats wordt bedreigd door vijandige Babylonische legers. Om haar stad te redden verleidt Judith de legeraanvoerder van de Babyloniërs, ze voert hem dronken en doodt hem. De Joodse Judith komt voor in de deuterocanonieke (apocriefe) Bijbelboeken. Ze laat zien hoe vermetelheid en wilskracht de overhand kunnen hebben boven botte kracht.


10. Beeld no. 81. Elisabeth Stienstra, ‘De tafel’, 1990. Je kan de gevulde tafel misschien nog het beste vergelijken met een schilderij van Jeroen Bosch. Er staan allerlei bizarre figuren op. Het is een tafel vol emotie, passie, saamhorigheid, assertiviteit en groepsdrang. Wie is niet geneigd de situaties na te lopen en zich al kijkend te laten leiden door gevoelens van herkenning en gevoelens van vervreemding?


Geëngageerde beelden


1. Beeld no. 7. Bé Thoden van Velzen, ‘Heger’, 1928-1934. Nederland heeft als laatste, westerse, land de slavernij afgeschaft. Dat was in 1864. Deze sculptuur is twee generaties later gemaakt. De neger is in klassieke pose afgebeeld en drukt daarmee waardigheid uit. Bé Thoden van Velzen heeft het al tijdens de opleiding aan de Rijksakademie in Amsterdam gemaakt.


2. Beeld no. 8. Trak Wendisch. ‘Bläser V’, 1993. Een muzikant is vaak een vrolijk figuur. Maar dat geldt niet voor deze sousafoonspeler. De sombere statuur geven een onheilspellend gevoel. Trak Wendisch verbeeldde daarmee op indringende wijze zijn beklemmende ervaringen als onderdaan van de DDR, waar mensen met een te grote mond al gauw in Stasi-archieven werden gevolgd. De DDR is in 1989 definitief herenigd met de Bondsrepubliek Duitsland.


3. Beeld no. 12. Sophia Vari, ‘Les amants assis’, 1983. Je ziet twee geliefde mensen die elkaar omhelzen. De lichamen zijn zo met elkaar verweven dat ze amper nog te onderscheiden zijn. Ze zijn letterlijk één geworden. De samensmelting van de twee personen kan gezien worden als een stenen interpretatie van Beethovens lied ‘Alle Menschen werden Brüder’, het volkslied van Europa. Of is de pose iets te innig om zo’n politieke kleur te krijgen?


4. Beeld no. 24. Alfred Hrdlicka, ‘Porträt Dietrich Bonhoeffer’, 1977. De meeste kunstwerken in de tuin zijn uitwerkingen van thema’s. Dit kunstwerk is eerder een eerbetoon aan een concreet persoon. Bonhoeffer was een felle en openlijke tegenstander van het nazi-regime. Hij was zelfs betrokken bij een moordaanslag op Adolf Hitler. Hij werd opgepakt en afgevoerd naar een concentratiekamp. De strop om zijn hals verwijst naar zijn gewelddadige dood op 9 april 1945. Bonhoeffer geldt nog steeds als een inspirerend theoloog.


5. Beeld no 31. Titus Leeser, ‘Ongewapend verzet / de Vrouw in het Verzet’, 1953. Titus Leeser maakte dit monument als eerbetoon aan omgekomen verzetsstrijders in Overijssel. De man verbeeldt het ongewapend verzet. De vrouw staat voor ‘de vrouw in het verzet’. Ze symboliseren samen geloof en vertrouwen. Maar hoe sterk kan je zijn als je hand niet naar de wapens grijpt, maar je vertrouwt op geestelijke bronnen van verandering? Kan pacifisme weerbaar zijn?


6. Beeld no. 50. Pjotr Müller, ‘Zonder titel’, 1991. ‘Alles wat van waarde is, is kwetsbaar’, wordt wel gezegd. Het maakt duidelijk dat diepere waarden en schoonheid om zorgvuldigheid vragen. Dat is ook van toepassing op deze terracotta vazen en schaal. Ze doen kwetsbaar en eigenlijk ook nutteloos aan. Tegelijk vertonen ze een samenhang die eensgezindheid oproepen boven de objecten uit.


7. Beeld no. 55. Yubi Kirinddongo, ‘Bloki’, 2002. De kunstenaar heeft een beeld gemaakt van schroot en ander afval. De in elkaar verstrengelde autobanden vormen een kritisch commentaar op de wegwerpmaatschappij, die de Curaçaose kunstenaar van dichtbij kent. Het is een oproep tot bezinning om zorgvuldig met de aarde om te gaan. Gerechtigheid heeft de vorm van een balans in het eco-systeem.


8. Beeld no. 58. Yasser Ballemans, ‘Triomfboog’, 2013. Triomfbogen werden al in Rome gemaakt om overwinnaars van de oorlog te huldigen. Deze sculptuur vierde oorspronkelijk de overwinning van de muziek bij het Lowlandsfestival in Biddinghuizen. Het is nu voor een vijver geplaatst en lijkt daarmee de natuur een huldebewijs te bieden.


9. Beeld no. 74. Eric Claus, ‘Het gevecht’, 1980. Eric Claus heeft een gevecht afgebeeld van twee ridders te paard. Is het wel een thema, zo zou je je kunnen afvragen, om te willen vasthouden? Dient het de vrede en de gerechtigheid om stil te staan bij zo’n sculptuur, of is het de erfenis van een belast verleden, waarin de geschiedenis nog te vaak met de bril wordt bekeken van de mensen die strijd voerden en het scherpste zwaard bleken te hebben?


10. Beeld no. 83. Igor Mitoraj, ‘Terra Amara’, 1990. Deze Poolse kunstenaar zwierf door verschillende landen en kwam uiteindelijk naar Italië, waar hij dichtbij het marmer van Carrara ging wonen. Het gezicht symboliseert verloren beschavingen uit de oudheid. Hoe kan het toch dat beschavingen komen en dat beschavingen weer verzinken? Wat geeft hen veerkracht? En wat bewerkt hun ondergang? In het werk van de kunstenaar zijn de voorwerpen altijd incompleet, alsof de volmaaktheid een utopie moet blijven. Of zou hij de suggestie willen oproepen dat de kijker het beeld kan vervolmaken en daarmee een bijdrage aan beschaving kan leveren?

Raad van Kerken in Nederland
Koningin Wilhelminalaan 5
3818 HN AMERSFOORT

Facebook Twitter LinkedIn
phone033-4633844
emailrvk@raadvankerken.nl