De mensenrechtenspiegel

Gepubliceerd in het Nederlands Dagblad, d.d. 4 december 2013

Op 25 oktober gaf het Europees Comité voor Sociale Rechten opdracht aan Nederland om te zorgen voor opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. Maar Nederland weigert in de spiegel te kijken. Dat is gevaarlijk.

 

Hebben mensen recht op onderdak, eten en kleding? Het antwoord op die vraag is in de Nederlandse context zo weinig vanzelfsprekend dat de Protestantse Kerk in Nederland zich genoodzaakt zag naar Het Europees Comité voor Sociale Rechten in Straatsburg te gaan. Dit comité roept Nederland nu op om met onmiddellijk ingang ervoor te zorgen dat voor iedereen deze basisrechten gerespecteerd worden. Ook voor mensen zonder verblijfs-vergunning. Teeven ‘springt niet in de houding’. Lokale kerken ervaren de uitspraak als een erkenning van de nood van uitgeprocedeerden. De burgerlijke gemeenten zien in deze oproep een sterke steun in de rug om onderdak te verschaffen aan de mensen die niet van de reguliere voorzieningen gebruik kunnen maken omdat ze geen papieren hebben. Het is gevaarlijk dat de staat zich niet laat corrigeren op naleving van mensenrechten.


Het Europees Comité voor Sociale Rechten is een toezichthoudend orgaan dat onderdeel is van de Raad van Europa en in Straatsburg zetelt. Het Comité heeft Nederland op 25 oktober 2013 een spiegel voorgehouden: Nederland schendt de rechten van mensen door hen niet te voorzien van onderdak, kleding en eten. Een juridische plicht om in die spiegel te kijken is er niet. Ons pleidooi is echter dat er goede redenen zijn dat wel te doen.

Wat er aan vooraf ging
Nederland heeft zich verbonden aan het Europees Verdrag voor de bescherming van de rechten van de mens (EVRM) en het Europees Sociaal Handvest (ESH). Bij mogelijke schendingen van het EVRM kan bij het Europees Hof geklaagd worden en over mogelijke schendingen van het ESH bij het Europees Comité voor Sociale Rechten. De organisatie die als eerste tegen Nederland heeft geklaagd is Defence for Children International. Het Comité besloot in 2009 naar aanleiding van die klacht dat Nederland geen kinderen op straat mocht zetten, ook geen uitgeprocedeerde minderjarige asielzoekers of andere migranten. Die beslissing werd in 2010 unaniem bekrachtigd in een resolutie van het Comité van ministers.

De Protestantse Kerk ziet zich nu geconfronteerd met steeds meer humanitaire nood. Steeds vaker biedt de overheid geen vangnet. Om die reden is een klacht ingediend over het recht op eten, kleding en onderdak. De vraag die door de kerken aan het Europees Comité in Straatsburg werd voorgelegd was of Nederland rechtelozen mag uitsluiten van de elementaire voorwaarden om te kunnen bestaan.

Op 25 oktober 2013 heeft het Comité in een ‘immediate measure’ bepaald dat voor toegang tot daklozenopvang geen voorwaarden mogen worden opgelegd. Er is geen motief om mensen uit te sluiten van basisvoorwaarden om als mens te kunnen bestaan.

In artikel 90 van de grondwet staat dat de regering de internationale rechtsorde moet bevorderen. Mensenrechtencomités, of ze nu in Geneve of in Straatsburg zetelen, kunnen de naleving van mensenrechten niet afdwingen.

Maar het gaat is gevaarlijk om als overheid niet zelf in de voorgehouden spiegel te kijken. Slecht voorbeeld doet volgen. Want als bijvoorbeeld Rusland homo’s slecht behandelt of Greenpeace-activisten opsluit? Wat wil Nederland dan? Hoeft Rusland zich dan net zo min als Nederland te houden aan aangegane verplichtingen?

Het idee dat je uitspraken van gezaghebbende comités die toezien op de naleving van mensenrechten wel naast je kunt neerleggen, is een gevaarlijke opvatting. Nederland schept daarmee een gevaarlijk precedent.

De Staatsecretaris van Justitie geeft inmiddels iets meer mee. Als door een wesp gestoken zei hij na bekendmaking van de onmiddellijke maatregel dat hij niet voornemens was “meteen in de houding te springen”. Dit standpunt is nu verschoven naar: “als je andere landen de maat neemt is het een beetje raar jezelf niet de maat te laten nemen”.

De regering kan wel wat zetjes in de goede richting gebruiken. De vier grote steden (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht) hebben op 7 november 2013 de regering opgeroepen met de richtinggevende beslissing van het Comité aan de slag te gaan. De Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) heeft dat voorbeeld op 29 november 2013 gevolgd. Het wachten is nu op de regering om dat goede voorbeeld op te volgen.

Geesje Werkman, projectmanager binnenlands Diaconaat Kerk in Actie

Pim Fischer, Fischer Advocaten


Foto: Beeldbank PKN.

Raad van Kerken in Nederland
Koningin Wilhelminalaan 5
3818 HN AMERSFOORT

Facebook Twitter LinkedIn
phone033-4633844
emailrvk@raadvankerken.nl