2007 - 2010

Een artikel van Roel Bosch, namens de redactie

Meer dan dertig jaar terug zochten enkele spoorzoekers naar een bijbels leesroos-ter, een alternatief voor de 'vrije tekstkeuze' in de veelal protestantse kerken. Zo'n alternatief zou een mix moeten zijn van de verworvenheden van het klassieke rooster dat in de Lutherse Kerk functioneert, het nieuwe driejarig rooster van de Rooms-Katholieke Kerk, overgenomen door de oud-katholieken en anglicanen, en de calvinistische liefde voor de hele Schrift als bron van prediking. Op hun zoektocht kregen ze steun van leden van vele kerken, zodat het een waar oecumenisch project werd. Inmiddels zijn bijna 30 jaargangen 'Oecumenisch Leesrooster' voorbij, en heeft de plenaire Raad het rooster voor de komende drie jaar (2007-2010) vastgesteld. 

---

OECUMENISCH LEESROOSTER 2007-2010
De Raad van Kerken in Nederland besloot enige tijd geleden om opnieuw een commissie aan het werk te zetten, die voor de jaren 2007-2010 een rooster moest samenstellen. Inmiddels is, zoals vermeld, het voorstel voor dit rooster door de plenaire Raad vastgesteld. Het is bedoeld om plaatselijke gemeenten en parochies, en voorgangers in instellingen van zorg en justitie, elke zon- en feestdag een goed afgewogen combinatie van lezingen aan te bieden. Het rooster valt in twee kolommen uiteen: de doorgaande lijn en de alternatieve blokken.

Doorgaande lijn
Sinds het Tweede Vaticaans Concilie kent de Rooms-Katholieke Kerk een bijbels leesrooster voor zondagse vieringen, dat ieder derde jaar weer opnieuw begint. In dit rooster geeft de evangelielezing de toon aan: in het A-jaar Matteüs, B-jaar Marcus, C-jaar Lucas, met Johannes als boek voor de bijzondere tijden in het jaar. Dit rooster is door verschillende kerken overgenomen, met kleine wijzigingen. De Anglicaanse Kerk, de Oud-Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk in Nederland gebruiken het zo onder de naam 'Gemeenschappelijk Leesrooster'. Ook in dit Oecumenisch Leesrooster vindt u dit rooster als doorgaande lijn. Zo kan het rooster dus ook goed functioneren in parochies die zich houden aan het Romeins Missaal. Er zijn zeker afwijkingen, maar het materiaal is in ongeveer 40 van de 55 keer per jaar uitwisselbaar.

Alternatieve blokken
Naast deze lijn, met het evangelie als rode draad, leeft er nog een andere traditie binnen de oecumene. Deze acht het van belang om in de zondagse dienst de hele Schrift aan de orde te kunnen stellen. Deze traditie gaat uit van de eigen kracht van ieder bijbelboek. De eerste lezing of hoofdlezing kan los staan van de vier evangeliën. Denkend in deze lijn biedt het Oecumenisch Leesrooster ieder jaar vier of vijf alternatieve blokken aan. Deze kunnen op gezette tijden de 'gewone' lezing vervangen of aanvullen.

Concreet
Bij het samenstellen van het rooster ging de commissie uit van een aantal vragen. De eerste was of het niet wijs zou zijn als bepaalde 'sterke' verhalen en gedeelten uit de Schrift eens in de negen tot twaalf jaar aan bod zijn geweest. Zouden kinderen in de basisschoolleeftijd niet een bepaalde minimumkennis moeten meekrijgen? Maar het gaat niet alleen om kinderen: voor veel kerkgangers is de eredienst de enige kans die ze zichzelf geven om de bijbel te lezen. Zo kwamen in deze cyclus de Jozef-verhalen, Jona en Exodus op het rooster te staan.
Hiernaast speelden andere vragen mee. Voor het verstaan van de bijbel is het goed dat ieder jaar een oudtestamentisch boek goed gelezen wordt. Haggai en Nehemia komen zo naar voren.
De brieven uit het Nieuwe Testament mogen ook gerust hun eigen stem laten horen. Dit keer klinken delen uit Romeinen, Filippenzen en 1 Timoteüs.
Ook is het goed te proeven aan schatten die anders zelden te zien zijn. Het klassiek rooster stempelt de Advent in het A-jaar. Jesaja, anders vaak een begeleidende lezing, krijgt het eerste woord in een van de zomers, hetzelfde geldt voor de psalmen. Voor veel kerken is de kennismaking met de deuterokanonieke boeken nieuw. In de herfsttijd lezen we een keer uit 2 Makkabeeën, een van de meest geciteerde boeken in het Nieuwe Testament.
Het 'simpele' adventsverhaal met de lezingen uit Lucas komt in het C-jaar als alternatief te voorschijn, mede op grond van ervaringen in vorige cycli.

Het rooster voor de komende drie jaar ziet er zo uit:
 

	Jaar A	Jaar B	Jaar C
Adventstijd + Kerst	Klassiek ELD (vervolg Herfst C-jaar)	Filippenzen	Lucas 1-2
Epifanieëntijd		Jona
Veertigdagentijd	Nehemia		Exodus 1-24
Paastijd
Zomertijd	Scheppingspsalmen	Romeinen Jesaja 42-52	1 Timoteüs
Herfsttijd
Voleindingstijd	Genesis 37-40 (Jozef-verhalen)	2 Makkabeeën	Haggai

Toepassing
Het alternatieve spoor van het Oecumenisch Leesrooster is opgezet voor gebruik in de zondagse kerkdienst. Er zijn echter ook andere situaties waarin het zijn waarde bewijst. Leerhuizen, oecumenische gesprekskringen, vieringen door de week of in vakantietijd hebben er ook vaak een goed houvast bij. Mensen die thuis de bijbel lezen, kunnen daarvoor het rooster van het NBG gebruiken, dat gebaseerd is op dit rooster, of er op een eigen manier mee omgaan. Daarmee heeft het naast een liturgische functie ook zeker betekenis in de kringen van gemeenteopbouw, vormingswerk, catechese en persoonlijke bijbelstudie en inkeer.

Tenslotte
In Advent 1974 verscheen de eerste editie van het Oecumenisch Leesrooster, een mondiaal unicum. Sindsdien zijn er in en buiten Nederland meerdere gevolgd. We hopen dat ook nu, in de jaargangen 31 tot en met 33, de vreugde van de mens die uit zijn schatkist oud en nieuw tevoorschijn haalt, mag schitteren!