Friese Bijbel in soepele taal

‘We willen een vertaling van de Bijbel maken in de Friese taal van 2040, een Bijbel in ‘liniche’ (soepele) taal’. Met die opmerking maakte ds. Klaas Visbeek, voorzitter van de Stifting Fryske Bibel foar de Ienentweintichste Ieu (Stichting Friese Bijbel voor de 21ste eeuw), de ambitie duidelijk. Zelf is hij doopsgezind voorganger en met onder meer enkele PKN-predikanten hoopt hij in januari een eerste deel van de Bijbel naar buiten te brengen. Hij gaf een toelichting op het vertaalinitiatief tijdens een ontmoeting met de pers op donderdag 2 november in Heerenveen. Het boek krijgt de titel ‘Lokkich binne jimme!’ (‘Gelukkig zijn jullie!’) en biedt de tekst van het evangelie van Mattheüs.

‘We willen de ontwikkelingen in de Friese taal rechtdoen en ook de voortschrijdende inzichten in de theologie verwerken’. Het evangelie van Mattheüs verschijnt bij het begin van het jaar 2018, waarin Leeuwarden als culturele hoofdstad naar buiten treedt. ‘Het één sluit prachtig aan bij het ander en we vinden dat we op deze gelegenheid moeten inspelen’, aldus de voorzitter.

De vertaler dr. Liuwe Westra, tot vorig jaar predikant in Lollum en omstreken, gaf enkele voorbeelden van hoe de jongste uitgave verschilt van oudere vertalingen in het Fries. Hij haalde de gelijkenis van de wijze en dwaze maagden naar voren uit Mattheüs 25. De oude Friese Bijbel van Halbertsma uit 1858 vertaalt ‘ûnwiis’. De vertaling uit 1943 van Wumkes en Folkertsma heeft het over ‘dwaas’. De Friese Bijbelvertaling die onder eindredactie van dr. Smilde verscheen (1978) houdt het op vijf verstandige maagden en vijf die ‘niet verstandig’ waren. En de jongste Friese tekst zegt ‘sufferts’, zoals jonge mensen er tegenwoordig over spreken die de Friese taal machtig zijn. ‘Die tekst geeft precies de bedoeling weer, ze zijn niet dom, maar ze gebruiken hun verstand niet’, aldus Westra.

De nieuwe vertaling doet ook recht aan de manier waarop het Grieks werkwoorden gebruikt. Die zijn niet bedoeld om verleden tijd, tegenwoordige tijd of toekomende tijd aan te geven. Ze laten zien in hoeverre er sprake is van een toestand of een proces. Van de maagden staat er dan ook niet ‘dat ze in slaap vielen’, maar ‘dat ze liggen te slapen’.

Ds. Jeannette van den Boogaard-Bongers, secretaris van de Stichting en predikante in Hallum, ging tijdens de persontmoeting in op het culturele-sociale belang. Ze refereerde onder meer aan het genderperspectief. Daar waar de context het toelaat spreekt de vertaling genderneutraal over ‘mensen’ en niet over ‘mannen’ of ‘vrouwen’ in exclusieve zin. Mannen en vrouwen worden ook gelijkwaardig aangesproken. Dus als Jezus een man en een vrouw geneest in Mattheüs 9, zegt een oude Friese tekst nog ‘vriend’ en ‘dochter’, maar de nieuwe tekst houdt voor man en vrouw een zelfde lijn aan ‘jonge’ en ‘fanke’.

Foto: Dr. Liuwe Westra geïnterviewd door Omroep Fryslân.

Raad van Kerken in Nederland | Koningin Wilhelminalaan 5 | 3818 HN AMERSFOORT | 033-4633844 | rvk@raadvankerken.nl

Site design: SyncCP; techniek: SiteCan