Iedereen een pelgrim

Wat is het overstijgende van een pelgrimsreis? Het is dankbaarheid, zo stelt Jodien van Ark, docent aan de Protestantse Theologische Universiteit. Het blad PTHUnie, het magazine van de universiteit, heeft een vraaggesprek georganiseerd van Jodien van Ark met Frits de Lange, hoogleraar ethiek, die eerder het boek ‘Heilige Onrust’ publiceerde.

De pelgrimages hebben jarenlang een kwijnend bestaan geleid. Maar in het tweede deel van de twintigste eeuw werd de pelgrimage herontdekt. Tegenwoordig trekken miljoenen mensen er op uit om naar Santiago de Compostella te gaan of naar Jeruzalem. Jodien van Ark heeft jarenlang pelgrimstochten gemaakt van twee, drie weken richting Rome. Ze wilde op die manier als het ware door de Europese cultuur lopen. Van Ark: ‘Het ging niet alleen maar om het lopen, er ontstond een diepere laag, iets dat onszelf overstijgt. We zijn gefascineerd geraakt door al die religieuze mensen. Of het nou joden, moslims of christenen zijn, ze lopen daar met een verlangen in hun ogen! Ik werd daar door geraakt. Eigenlijk kwamen wij er toen pas echt achter dat ook wij pelgrims zijn. Het gaat daarbij niet om het aankomen (…), maar om het onderweg zijn, dat grote plezier van het ritme van lopen, eten en slapen, de ontvankelijkheid het niet weten waar je uitkomt (….)’.


Op de vraag wat dan het grens overstijgende is, noemt ze de dankbaarheid. ‘Als je onderweg niet beroofd wordt, gezond blijft, samen gelukkig bent, de reis tot het einde kunt volhouden…. Dan ben je dankbaar dat dat je gegeven is. Daar komt het nadenken over een ander bestaan dan bij. Je bent ook onderweg naar een leven waarin het meer gaat om het zijn dan om het hebben. Ik merk dat ik veel minder om me heen wil, dat ik meer rust wil, dat ik met één ding tegelijk bezig wil zijn…. Ik wil ontvankelijk leven’.


‘Betekende die pelgrimservaring ook een persoonlijke transformatie?’ wil Frits de Lange weten. Jodien van Ark: ‘Ik zou het niet zo gauw zo noemen, maar het is wel een intensivering van hoe wij toch al wilden leven. Iets spiritueels zat er heel duidelijk in: we lazen elkaar voor uit de Handelingen van de Apostelen (Van Ark vertelt hoe ze met haar man de tochten maakte, red.). Als we vroeger samen op vakantie waren, lazen we allebei ons eigen boek’.


In het stuk legt Frits de Lange uit waarom hij zijn boek over pelgrimeren schreef. Jodien van Ark vraagt er ook naar: ‘In je inleiding schrijf je dat je een veerman bent, als theoloog en hermeneut, die heen en weer vaart tussen traditie en vandaag én dat je bootje voortdurend schipbreuk leidt. Voor wie heb jij je boek geschreven?’ De Lange antwoordt: ‘Vooral voor mijn generatiegenoten, die met hun kinderen uit de kerk zijn gestapt. De kinderen van de secularisatie van de jaren zeventig en tachtig. Het is een spirituele biografie, van mijzelf, maar ook van mijn generatie (….)’.

Op deze site heeft eerder een uitvoerige bespreking van het boek ‘Heilige Onrust’ gestaan. Naast alle waardering is daarin verwoord, dat Frits de Lange als protestantse theoloog het thema van de Wereldraad van Kerken, zo bepalend voor de koers die de kerken samen uitzetten onder de noemer ‘pelgrimage van gerechtigheid en vrede’, links laat liggen en de morele maatschappelijke vragen op geen enkele manier aanroert. Dat euvel herhaalt zich in het magazine van de PThU. Je blijft dan wat hangen in navelstaren en analyseren van eigen zieleroerselen. Op het moment dat het om gerechtigheid en vrede gaat, doemt er een andere horizon aan de einder op. Het idee dat een pelgrimage vooral om de weg gaat en niet om het doel, zo is eerder geconcludeerd, is ook iets wat in protestantse kring meer herkenning geniet dan in katholieke en orthodoxe kringen. Klik hier (pelgrimage 0.0) en hier (gastvrijheid) voor de bespreking van het boek van Frits de Lange.

Foto: links Frits de Lange, rechts Jodien van Ark

Raad van Kerken in Nederland | Koningin Wilhelminalaan 5 | 3818 HN AMERSFOORT | 033-4633844 | rvk@raadvankerken.nl

Site design: SyncCP; techniek: SiteCan