Enquete Kerkennacht 2017

Er hebben in 2017 in het weekend van 23 tot 25 juni 138 kerkgebouwen meegedaan met de kerkennacht. Het ging om 34 plaatsen. Dit artikel geeft de resultaten weer van de enquête gehouden onder de deelnemers en het afrondende rapport van de kerngroep. 

Onder de deelnemende kerken waren relatief veel grote plaatsen, te weten: Amersfoort, Amsterdam, Arnhem, Breda, Ede, Gorinchem, Haarlem, Kaag / Braassem / Nieuwkoop (bij de grotere plaatsen, omdat er 10 kerkgebouwen meededen), Leeuwarden, Leiden, Lelystad, Nijmegen, Rotterdam, Rotterdam / Hillegersberg, Tilburg, Utrecht. Ook middelgrote plaatsen deden mee: Baarn, Boxmeer, Dalfsen, Dongen, Enkhuizen, Graft – de Rijp, Haaksbergen, Kloetinge, Naaldwijk, Pijnacker, Raalte Broekland, Rijen, Rijssen, Soest, Voorst, Winsum Halfambt, Zaltbommel.

Deelnemende kerken waren er van diverse denominaties: PKN, RKK, Doopsgezind, Oud-Katholiek, NPB, Vrijzinnig, Russisch-Orthodox, Kerk van Jezus Christus van de heiligen der laatste dagen, en vele kerken die participeerden via een plaatselijke Raad van Kerken.

Er is via internet een enquête gehouden onder de organisaties die participeerden. Daarvan hebben er 38 een enquêteformulier ingevuld. Dat leidt tot het volgende verslag.


Samenvattend kan worden gezegd: De enquête geeft aan:

1. dat vooral muziek en rondleiding tot de gewaardeerde programmaonderdelen behoren;
2. dat er aanvullende strategie gezocht moet worden om het aantal bezoekers te doen toenemen;
3. dat een landelijk thema verbindend en stimulerend werkt;
4. dat het budget per kerkgebouw voldoende is; dat men bij extra middelen vooral aan een stimulans op het overkoepelende programma (plaatselijk en landelijk) moet denken;
5. dat de kerkennacht tweejaarlijks in juni (rond de 21ste) moet worden gehouden;
6. dat landelijke steun met ‘modules voor het programma’ en een digitale nieuwsbrief in een behoefte voorzien.


Dan nu wat meer naar de concrete cijfers toe.


Vraag 1: Heeft uw kerk dit jaar meegedaan aan de Kerkennacht?











Schema 1


De groep die reageert bestaat dus voornamelijk uit mensen die zelf actief met de Kerkennacht 2017 te maken hebben gehad.


Vraag 2: Zo ja, met welke activiteiten heeft u meegedaan?















Schema 2


De rondleiding door het kerkgebouw en de muziek uit de eigen gemeente zijn favoriet. Muziek en viering scoren toch al goed. Bij andere gaat het om een reeks van activiteiten die door een enkele respondent worden genoemd: beeldpresentatie van het diaconaat, genealogie, quiz, combinatie met de plaatselijke café’s, preek van de leek, proeverij, jongerenprogramma, een avondvullend programma, een bijbelmarathon.


Vraag 3: Als u andere jaren ook heeft meegedaan aan de Kerkennacht, heeft u dit jaar dan meer of minder bezoekers ontvangen?

In de keuzes werden ook antwoorden meegenomen, die aangaven waar de bezoekers vandaan kwamen. In principe waren er meer antwoorden mogelijk. De mensen kozen als volgt:


















Schema 3


Ongeveer 26 procent van de Kerkennachten trok in 2017 minder bezoekers dan bij de vorige editie. Daartegenover staat 13 procent van de Kerkennachten waar juist meer mensen kwamen. En 21 procent trok eenzelfde aantal. Daaruit krijg je de indruk dat de editie van 2017 minder bezoekers heeft getrokken dan die van 2015.


Ongeveer 29 procent gaf aan vooral gasten uit de eigen gemeente te ontvangen. Zo’n 8 procent ontving juist gasten van buitenaf. Die cijfers staan enigszins haaks op eerder onderzoek van Henk de Roest, waarin juist opvallend veel mensen uit andere gemeentes een kerk bezochten. Mogelijk heeft het verschil in percentage te maken met de groep respondenten. Henk de Roest vroeg meer dan 1000 bezoekers naar hun achtergrond. Deze cijfers in deze enquête komen vooral van organisatoren, die zelf betrokken zijn en wellicht zich vooral de mensen herinneren die ze al kenden.


Vraag 4: Wat vonden de bezoekers van buiten de gemeente interessant?
















Schema 4


Zo’n 32 procent gaf aan de activiteiten het meest interessant te vinden. Ook de rondleiding door het gebouw scoorde goed. De viering, mogelijk wel interessant voor de eigen achterban, sloot niet echt aan bij de bezoekers van buitenaf, zo is de indruk.


Vraag 5: Dit jaar was het landelijke thema ‘Meer dan een dak’. Hoe passend vond u dit? De respondent kon kiezen uit een rapportcijfer tussen 1 en 10.














Schema 5


Het thema scoort bij bijna de helft van de respondenten een 8. Het gemiddelde cijfer is een 6,5. Een goede meerderheid heeft derhalve waardering voor het landelijke thema dat dit jaar is gekozen.


Vraag 6: Hoe belangrijk vindt u het dat er een landelijk thema is?

















Schema 6


Waar vraag 5 inhaakte op het concrete thema stelt vraag 6 de vraag algemener en beoogt het inzichtelijk te maken hoe men in het algemeen naar een landelijk thema kijkt. Is het een hulpmiddel? De score wijkt niet noemenswaardig af van het antwoord bij vraag 5. De helft scoort 8 of hoger. Het gemiddelde is opnieuw 6,5.


Vraag 7: Hoe beoordeelt u het logo?

















Schema 7


Het logo – zo moge duidelijk zijn – is onomstreden; 55 procent vindt het goed en liefst 39 procent geeft het zelfs de kwalificatie uitstekend.



Vraag 8: Hoe vaak moet de Kerkennacht plaatsvinden, vindt u?
















Schema 8


Ooit speelde de organisatie met de gedachte om de huidige frequentie van eenmaal per twee jaar te veranderen. Blijkens de enquete is dat niet nodig. Tweederde vraagt om een evenement eenmaal per twee jaar. Slechts 29 procent zou het graag jaarlijks op het programma zien staan. Andere varianten die spontaan genoemd werden zijn: eens per 3 jaar en eens per 5 jaar.


Vraag 9: Vindt u het handig als de Kerkennacht gepland wordt in combinatie met een ander landelijk evenement?

















Schema 9

Precies de helft van de respondenten wil het evenement blijven houden op de kortste nacht van het jaar, rond (het weekend van) 21 juni. Als er al een alternatief moet worden gekozen, denkt men het eerst aan de Museumnacht, maar het percentage van 13 procent geeft onvoldoende draagvlak onder een verplaatsing.


Vraag 10: Welk budget meent u nodig te hebben om de Kerkennacht in uw woonplaats op te zetten?















Schema 10


Bij het grote aantal respondenten die zelf in de organisatie actief is, zou je misschien verwachten dat er eurotekens in de ogen komen op het moment dat je vraagt naar verlangd budget. De cijfers laten echter een ander patroon zien. Een meerderheid van 53 procent vindt een budget van 0 tot 250 euro voldoende. Onder de groep die beduidend hoger scoorde, richting 1500 of zelfs 5000 euro, was een motivatie gegeven. Men refereerde aan de behoefte in een centrale kerk een aansprekend programma aan te bieden met gerenommeerde publiekstrekkers.


Vraag 11: Als u dit jaar hebt meegedaan met de Kerkennacht welk percentage van het gewenste budget kon u inzetten?













Schema 11


In de lijn met de bij punt 10 uitgesproken verwachting hielden de initiatiefnemers van de enquete er rekening mee, dat er verschillende plaatsen zouden zijn die meer budget verlangden om tot een optimalisering van het programma te komen. De cijfers weerspreken die gedachte. Tweederde van de respondenten kon goed met het budget uit de voeten.


Vraag 12: Doet uw kerk de volgende keer weer mee aan de Kerkennacht?

















Schema 12


Ondanks de score bij vraag 3 (bezoekersaantallen) geeft 45 procent van de organisatoren nu al aan een volgende editie weer mee te doen. Van de 45 procent die ‘anders’ reageert, gaat het vooral om organisatorische motieven in de zin van: Daar moeten we als parochiebestuur, kerkenraad, raad van kerken nog over spreken.


Vraag 13: Ontvangt u de digitale nieuwsbrief van de Kerkennacht?

















Schema 13


Liefst 87 procent van de respondenten ontvangt de digitale nieuwsbrief van de Kerkennacht en 76 procent leest de nieuwsbrief daadwerkelijk. Een hoog percentage, waaruit de meerwaarde van deze vorm van communicatie naar voren komt. Of negatiever gezegd: Je kan er niet bij voorbaat vanuit gaan dat mensen ook de informatie lezen als je het alleen passief aanbiedt op een website.



Vraag 14: Wat verwacht uw organisatie (verder) van de landelijke stuurgroep?
















Schema 14


Hier zien we een opvallend verschil met de accenten die vanuit het land worden gelegd en het verwachtingspatroon van de plaatselijke organisatie. De landelijke kerngroep vindt promotie en presentatie van een centraal thema in de pers erg belangrijk. De plaatselijke organisatie vraagt vooral ondersteuning bij de eigen opzet; noem het: uitgewerkte modules die men plaatselijk kan implementeren. Daarbij heeft een derde het verlangen ook geprint materiaal thuis te ontvangen. Of je als organisatie op basis van deze cijfers het beleid moet veranderen valt overigens nog te bezien; je ziet soortgelijke resultaten bij enquetes van kerkproeverij bijvoorbeeld. Je probeert er rekening mee te houden dat je ook concreet bruikbare modules levert, tegelijk moet je als landelijke organisatie wel een eigen verantwoordelijkheid onder ogen blijven zien, ook al scoor je daar plaatselijk niet optimaal mee.


Vraag 15: Zou u betrokken willen worden bij de landelijke organisatie?













Schema 15


Deze vraag was vooral toegevoegd om nieuwe vrijwilligers te vinden voor de landelijke kerngroep. Uit de ‘ja’ en ‘misschien’ reacties worden de mensen uitgenodigd voor een breder overleg in november 2017, waar de opzet voor 2019 wordt besproken.

Raad van Kerken in Nederland | Koningin Wilhelminalaan 5 | 3818 HN AMERSFOORT | 033-4633844 | rvk@raadvankerken.nl

Site design: SyncCP; techniek: SiteCan