Gender

'Ook kerken zijn met machtsstructuren verstrengeld'. Je zal die uitspraak in iedere kerk kunnen vinden. Maar als er één kerk is, waar men de tekst regelmatig herhaalt, is het de gereformeerde kerk. De gereformeerden zijn vanuit de hele wereld deze week bijeen in Leipzig. Eén van de eerste verslagen van de WCRC (Wereld Gemeenschap van Reformatorische Kerken) begint met eerstgenoemde zin.


Dr. Isabel Apawo Phiri, een Afrikaanse theologe uit Malawi, gebruikte de kwalificatie. ‘De wereld doet een beroep op de gelovige leiders om hun macht voor gerechtigheid te gebruiken voor mensen die zijn buitengesloten, die worden gediscrimineerd en voor de planeet aarde zelf’, aldus Phiri voor de algemene vergadering. Op 1 juli presenteerde Phiri met de Indiase theoloog dr. Philip Vinod Peacock een bijdrage over gender. Dat is ook zo'n thema waaraan de gereformeerde kerken wereldwijd veel aandacht besteden. Je kan wel zeggen, dat zij daarin een voortrekkersrol hebben. Logisch misschien, omdat nogal wat andere kerken terughoudend staan ten opzichte van de vrouw in het ambt. Die terughoudendheid vertaalt zich soms naar ook enige terughoudendheid in gendervragen. Veel gereformeerde kerken staan wel open voor vrouwen in het ambt en het gendervraagstuk staat navenant prominent op de agenda.


Gesproken over genderrecht, zei Phiri dat seksuele onderdrukking overal aanwezig is. De vragen staan in wisselwerking met andere vormen van onderdrukking, zoals achterstelling op basis van klasse, ras, etniciteit, leeftijd en seksuele geaardheid. ‘De extreem moeilijke gesprekken van onze tijd moeten gaan over alle vormen van seksueel en geslachtsgebonden geweld in de kerk en in de samenleving’, zei Phiri. ‘Seksuele discriminatie en geweld tegen minderheden en gemarginaliseerde groepen gaan over macht en controle’, zei Phiri, voormalig directeur van het Centrum voor Constructieve Theologie aan de Universiteit van KwaZulu-Natal (Zuid-Afrika). Mensenhandel is toegenomen, meent Phiri, en veel vrouwen en kinderen die vluchten worden geconfronteerd met seksueel geweld in kampen. 'Terwijl de boodschap van het evangelie gaat over inclusiviteit, zwijgen we over het doden van mensen die een eigen seksuele geaardheid hebben', vervolgde ze. Ze noemde het de hoogste tijd om de onderdrukking van minderheden in de kerken aan de orde te stellen. 


Kerkleiders, zei Phiri, moeten hun gezag gebruiken om zich uit te spreken tegen elke vorm van onrecht, ook binnen de kerken zelf. ‘De kerken vinden het nog steeds moeilijk om te spreken over de vraag of vrouwen in de kerk leidersposities moeten innemen of niet’, zei Phiri. ‘Er zijn nog steeds te weinig vrouwen die een leidersrol krijgen toebedeeld, zelfs niet als het gaat om de coördinatie van vrouwen zelf’. Achter de discusies over de gendervragen ligt de vraag of genderverschillen een gevolg zijn van de schepping van God en daarom als norm moeten worden aangenomen dan wel dat de verschillen zijn opgebouwd door culturen en religies en daarom best aangepast mogen worden. Wat Phiri betreft begint het met de vraag welke taal er in de eredienst wordt gebruikt. ‘Kunnen we inclusieve taal gaan gebruiken in de aanbidding of moeten we gebruik blijven maken van mannelijk gedomineerde taal’.


Peacock sprak in zijn bijdrage over de 'wereldwijde crisis', die zich de laatste jaren verder heeft verdiept. Hij wees daarbij op het militaire complex, het neoliberale kapitalisme, groeiend racisme en een golf van islamofobie. ‘Het militair-industriële-patriarchale complex is een monster dat leven vernietigt en de belofte van het leven in zijn volheid ontkent’, zei Peacock, universitair hoofddocent bij Bishop’s college in Kolkata (Noord-India).


Zoals gereformeerden betaamt, wees hij onmiddellijk ook naar de macht die de kerk zelf uitoefent. ‘We zijn krachtig en zijn verantwoordelijk voor veel geweldloos geweld over de hele wereld’, zei Peacock. Hij onderstreepte het belang van de Accra Confession van WCRC van 2004, die oproept tot verzet tegenover economisch onrecht en ecologische vernietiging. ‘Onze strijd voor de rechtvaardigheid vloeit voort uit ons geloof en onze inzet om te strijden om getrouwe discipelen van Jezus in onze wereld te zijn’, zei hij.


De Protestantse Kerk in Nederland heeft een zekere prioritering aangebracht in de contacten wereldwijd. De kerk ziet de contacten met de WCRC als belangrijk. Vandaar dat er een zware delegatie naar Leipzig is gezonden met onder anderen ds. Karin van den Broeke (preses PKN), dr. René de Reuver (scriba PKN), dr. Heleen Zorgdrager, drs. Rommie Nauta, ds. Jacobien de Jong en een jongere onder de dertig. Dr. Bas Plaisier (oud-scriba) en ds. Jan-Gerd Heetderks (oud-voorzitter) zijn so wie so aanwezig, respectievelijk in hun functie als vice-voorzitter van de Wereldbond en als voorzitter van de Europese afdeling.

Foto: dr. Isabel Apawo Phiri

Raad van Kerken in Nederland | Koningin Wilhelminalaan 5 | 3818 HN AMERSFOORT | 033-4633844 | rvk@raadvankerken.nl

Site design: SyncCP; techniek: SiteCan