Film over Lampedusa

De Italiaanse filmmaker Gianfranco Rosi ging naar Lampedusa, schoot uren filmmateriaal, monteerde het, stuurde het in naar het filmfestival in Berlijn en won prompt een gouden beer. Wat is het geheim van zijn film ‘Fuocoammare’? Is het de actualiteit? Is het oprechte bewogenheid met de situatie van de vluchtelingen?


In ieder geval kan je niet zeggen dat de film de spanningsboog kent van de Amerikaanse films. Daarvoor zijn de karakters en de montages te Passolini-achtig met elkaar verbonden. En je kan ook niet zeggen dat de film aansluit bij de Nederlandse antireligieuze moraal. Daarvoor zijn de getuigenissen van de Nigeriaanse christenen en de gebeden van de Afrikaanse moslims te veel in hun waarde gelaten en te vanzelfsprekend onderdeel van het leven zoals het zich via de filmbeelden in de bioscoop naar buiten beweegt. 


Rosi heeft een documentaire gemaakt van het eiland Lampedusa - geen thriller of verdichte fictie - waarbij hij drie, vier verhaallijnen naast elkaar in beeld brengt. Het is vooral het volstrekt langs elkaar heen bewegen van de verhaallijnen die beangstigt en die je doet realiseren hoe weinig mensen hun gevoelens op elkaar laten afstemmen. De desinteresse ten opzichte van de vluchtelingen die met bootjes de zee opgaan, hangt steeds onheilspellend boven het eiland. Een jongetje die je over het eiland ziet dolen en die uitleg geeft hoe je een katapult maakt, verzinnebeeldt de houding. Hij heeft een scherp oog en een lui oog en wordt aan dat laatste geholpen door de dokter, maar of het helpt is niet helemaal duidelijk. Je ziet hem in beeld met een afgeplakt oog, en neemt waar dat hij daarna moeite heeft om scherp te zien bij het spannen van de katapult. Het is een metafoor van hoe mensen kijken naar de vluchtelingen. Ze nemen er kennis van, vinden het sneu, maar leiden verder hun eigen leven.


De film begint met met een sobere tekst over het eiland en beelden van de dorre rots in de zee; twintig vierkante kilometer groot, 113 kilometer van Tunesië en 205 van Sicilië. Er zijn inmiddels 400.000 vluchtelingen aangekomen. Jaarlijks sterven er een paar duizend in zee. Het eerste beeld is van een jongetje dat in een boom klimt om met zijn zakmes een tak af te zagen om een katapult te maken. De beelden van het jongetje worden afgewisseld met beelden van rechthoekige radars die de hemel aftasten op zoek naar hulpsignalen. En dan is er dj Pippo die met zijn radio-uitzendingen de mensen op het eiland vermaakt met zoete muziek. Hij draait ook de soundtrack waar de film de titel aan dankt: Vuur op zee, je kan ook vertalen: Focus op de liefde.


Foto: de katapultkoning stelt zijn vizier scherp.

Bron: bioscoopview en filmkrant

Raad van Kerken in Nederland | Koningin Wilhelminalaan 5 | 3818 HN AMERSFOORT | 033-4633844 | rvk@raadvankerken.nl

Site design: SyncCP; techniek: SiteCan