Misleidende cijfers

Nederland laat zich misleiden door cijfers als het gaat over secularisatie. Die stelling verdedigt de Nederlandse theoloog Laurens Hogebrink in onderstaande bijdrage voor deze website. Hij schreef zijn tekst in reactie op het rapport ‘God in Nederland’, dat onlangs verscheen en waar tijdens diverse conferenties naar verwezen wordt. Laurens Hogebrink was van 1986 tot 1999 secretaris van de Raad voor overheid en Samenleving. Daarna was hij nog tot zijn pensioen hoofd van het bureau Europa/Noord-Amerika van de Samen-op-Weg-kerken. Hij schrijft:


Het nieuwe rapport ‘God in Nederland’ heeft dit jaar weer heel sterk op kerk en geloof het stempel gezet van afkalving: de kerken lopen leeg, het christelijk geloof is als factor te verwaarlozen. Die afkalving is natuurlijk onmiskenbaar, maar de verschuivingen zijn minstens zo interessant (migrantenkerken, spiritualiteit, etc,).

Maar het glas is behalve half leeg ook half vol. Nergens zie je het religieus analfabetisme in de politiek (ook in Brussel) zo duidelijk als wanneer je vraagt: schat eens hoeveel mensen er op een gemiddelde zondag naar de kerk gaan? Ook in de kerken zelf hebben de meeste mensen geen idee. En het is ze niet kwalijk te nemen, want dat getal heel moeilijk te vinden. ‘Meer dan naar voetballen’ is nog het meest positieve antwoord.

Ik kwam een paar jaar geleden met een socioloog van de Radbout Universiteit ging cijferen uit op ca. 800.000 op een gewone zondag en ruim 3 miljoen met kerstmis. In de rapporten staan meestal alleen percentages, niet de aantallen. De media citeren alleen de persberichten. Dus: volgens ‘God in Nederland’ ging in 2006 nog 16 % van de Nederlanders regelmatig naar de kerk, in 2015 nog maar 12 %. Dat is een forse dreun, met de kerken hoeven we geen rekening meer te houden.

Maar 12 %, hoeveel mensen zijn dat? Ruim 1.6 miljoen, van wie ‘veelal één keer per week’ (p. 25). Die wekelijkse kerkgang betreft ongeveer driekwart, dus 1.2 miljoen kerkgangers elke week. Dat is veel meer dan ik een paar jaar geleden uit andere rapporten opmaakte. Het is in Europees verband zelfs heel veel.

Bovendien gaat dit over 17 plus. De vele 17 min jongeren die je in evangelicale en behoudend gereformeerde kerken en in migrantenkerken ziet, moeten er dus nog bij worden opgeteld.

Het zou goed zijn als we in Nederland gewoon die aantallen eens willen noemen. Ik denk oprecht dat het de discussie in Nederland over kerk en geloof ingrijpend zal veranderen. Het kerkbezoek in Duitsland is veel lager, maar de Süddeutsche Zeitung en de Frankfurter Algemeine hebben wel gewoon een redacteur geestelijk leven.

Laurens Hogebrink

Raad van Kerken in Nederland | Koningin Wilhelminalaan 5 | 3818 HN AMERSFOORT | 033-4633844 | rvk@raadvankerken.nl

Site design: SyncCP; techniek: SiteCan