Bijbelstudie

Tijdens het centraal comité van de Wereldraad in Trondheim werden er verschillende bijbelstudies gepresenteerd. De keus hield in de regel een direct verband met het onderdeel van de pelgrimage die aan de orde was. De bijbelstudies zelf toonden een directe interactie tussen exegese en toepassing. Hieronder volgen twee voorbeelden.


Bijbelstudie 1: Voeten


Ds. dr. Sathianathan Clarke is lid van de kerk van Zuid-India. Hij reflecteerde over de voeten naar aanleiding van Johannes 13:6. ‘Zo kwam Jezus bij Simon Petrus en die zei tegen hem: ‘Here, wilt u mij de voeten wassen?’

Clarke meent dat kerken erg vaak inzetten op wat het hoofd aangaat en de voeten vergeten. In het bijbelgedeelte van Johannes 13 gaat het over de voeten. Petrus weigert zich de voeten te laten wassen. Petrus zet conventioneel in. Hij weigert eerst iedere medewerking. En vervolgens slaat hij door naar de andere kant en wil helemaal gewassen worden. Als de Heer hem onder handen wil nemen, dan ook maar direct zijn hoofd erbij.


Maar de Heer corrigeert hem een en andermaal. Wassen is nodig. Maar de voeten zijn voldoende. 'Als ik je de voeten was, zal het hele lichaam gereinigd zijn'. Jezus geeft aan hoe belangrijk de voeten zijn. Blijkbaar heeft hijzelf ook geleerd van zijn eigen zalving van zijn voeten door de vrouw die vervolgens ook zijn voeten zalfde en afdroogde met haar haren.

Clarke trekt de lijnen die hij meditatie inbrengt vanuit de bijbellezing door naar de kerk. Hij spreekt dan over ‘voetgebaseerde eenheid’. Voetgebaseerde eenheid geeft meer eenheid dan een op theoretische harmonie gebaseerde orde van het lichaam. De voeten dragen het gewicht. Daar begint de kenosis. De voeten dragen het verder. En wat

Clarke betreft is het reinigen van de voeten een sacramenteel teken. Kerkelijke eenheid is meer een ruimtelijke uitlijning dan een geloofsbelijdenis formuleren. Spiritualiteit moet dichtbij mensen zijn die met beide benen op de grond staan.
Later zal een collega van Clarke in een bijeenkomst van de Verenigde Kerken terugvallen op het voorbeeld dat Clarke gegeven heeft. Ze vertelt dat de kerken in haar land zijn verenigd en naar een nieuwe liturgie hebben gezocht. Iets van de confessionele setting is aangepast en meer cultureel vanuit de omgeving ingevuld. Daarbij hoort dat men de schoenen uittrekt als men het kerkgebouw binnengaat.

Bijbelstudie 2: Eer en schaamte

Ds. dr. Binsar Pakpahan studeerde ooit in Nederland en spreekt de taal nog vloeiend. Tijdens de bijeenkomst van het centraal comité hield hij een bijbelstudie in het Engels over Jesaja 54: 1-10. Het ging over ‘eer’ en ‘schaamte’. ‘Wees niet bevreesd, want u zult niet beschaamd worden; word niet rood van schaamte, want u zult niet te schande worden’ (Jesaja 54: 4).


Pakpahan stelde de vraag: ‘Wat is erger, dat je je schaamt of dat je je schuldig voelt?’ Die vraag zal in verschillende culturen verschillend worden beantwoord. In een samenleving waar begrippen als eer en schaamte een rol spelen, zal het soms moeilijk zijn vrede te realiseren als je je niet bewust bent van de achtergronden van de mensen. Zelfs datgene wat honderd jaar geleden gebeurde, kan nu nog voor onrust zorgen in de gemeenschap.


Schaamte gaat over het uitsluiten van mensen en uiteindelijk het weghouden van God. ‘Je gezicht zal niet meer andere gezichten ontmoeten’. Het is Gods straf uitgesloten te worden van de gemeenschap. Het leidt in Jesaja 54 tot ballingschap.

Gods eer loopt niet per se parallel met de menselijke eer. Jezus was de voeten van de discipelen. Het kruis stelt een nieuwe vorm van eer voor. Het was schaamtevol in de traditie van de joden om aan het kruis te eindigen. Maar de opstanding laat zien dat God daar anders naar kijkt en het kruis naar een bekroning leidt en naar nieuwe eer. Voor de Romeinen en de Grieken ontvang je eer vanuit competitie. Maar Paulus zegt: De ultieme glorie is in God gelegen.

Er is verschil tussen spirituele schaamte en sociale schaamte. Spirituele schaamte is het staan voor de spiegel en je tekort zien voor God. Sociale schaamte komt van anderen. In Indonesië, om een voorbeeld te noemen, is veel corruptie. Maar iedereen doet het. En dus is het geaccepteerd. En zie je mensen die als arrestant vrolijk zwaaien naar de camera. Zelfs al zijn ze schuldig. Gods eer zet ons in een pelgrimage van eer, om daarmee uit de ballingschap te komen.

Raad van Kerken in Nederland | Koningin Wilhelminalaan 5 | 3818 HN AMERSFOORT | 033-4633844 | rvk@raadvankerken.nl

Site design: SyncCP; techniek: SiteCan